Onderzoek De Zaak Nu naar presentatie-instellingen

25/06/2012

PERSBERICHT

De Zaak Nu liet een onderzoek uitvoeren door DSP-groep onder haar leden. Het onderzoek belicht de rol en het functioneren van de Nederlandse presentatie-instellingen.

Download het onderzoek hier.

Met bijna 100 leden over het hele land verspreid, is het ledenbestand van De Zaak Nu een volwaardige afspiegeling van dit diverse en dynamische deel van de Nederlandse beeldende kunst-sector.

Sinds 2011 staat deze sector onder enorme politieke en sociale druk. Met grote bezuinigingen die nu worden doorgevoerd, is het meer dan ooit van belang om voor het voetlicht te brengen wie we zijn, hoe we werken en waarom we onmisbaar zijn voor een gezonde kunstecologie.

Pers, politiek maar ook publiek hebben, zo merkten wij de afgelopen maanden, eigenlijk geen goed beeld van wat presentatie-instellingen zijn. Ze worden toch vaak gezien als kleine musea zonder collectie. Maar wie alleen al naar de leden van De Zaak Nu kijkt, weet dat presentatie-instellingen een veel grotere rijkdom aan hoedanigheden en functies omvatten. De term “presentatie-instellingen” is dan ook een overkoepelend begrip dat werkvormen omvat die in de Angelsaksische wereld off-spaces of project rooms worden genoemd, en in het Duitse taalgebied met bijvoorbeeld Kunsthalle of Kunstverein worden aangeduid. Het hele spectrum van onafhankelijke organisaties waar het produceren en presenteren van hedendaagse beeldende kunst centraal staat en dat zich tussen galerie en museum in bevindt, wordt met de term presentatie-instellingen omvat.

Behalve dat er aan de beeldvorming en het begrip van Nederlandse presentatie-instellingen wordt gewerkt, vindt De Zaak Nu het van belang om te weten hoeveel publiek we bedienen en met welke financiële middelen we werken. Het onderzoek dat we hebben laten uitvoeren door DSP-groep is er dan ook op gericht om zowel aan inhoudelijke verdieping en kennis bij te dragen als voor het eerst cijfermateriaal over de Nederlandse presentatie-instellingen te verzamelen.

DSP-groep heeft onze sector de afgelopen maanden zowel kwantitatief als kwalitatief onderzocht. Het beeld dat uit het onderzoek dat nu voor u ligt naar voren komt is dat van een uiterst actieve en dynamische sector. Het totaal aantal activiteiten van presentatie-instellingen bedroeg bijvoorbeeld in 2011 ruim 13.000. Hiermee wisten we 6700 keer de pers te halen en bereikten we een overweldigend aantal van 2,9 miljoen mensen!

De Raad voor Cultuur schreef in haar recente adviezen voor de Basisinfrastructuur 2013-2016, dat “Nederlandse presentatie-instellingen zich ruim kunnen meten met zusterinstellingen in het buitenland. Dat is, gelet op de geringe menskracht en middelen, bijzonder te noemen.” (p. 337).

Op basis van deze uitkomsten is het te betreuren dat ‘het maatschappelijk belang van kunst en cultuur eenzijdig in financiële termen wordt benoemd’ door de overheid, stelt DSP-groep. De zware bezuinigingen die deze instellingen zowel op landelijk als provinciaal en gemeentelijk niveau treffen, doen geen recht aan het maatschappelijk belang van de presentatie-instellingen en aan hun betekenis binnen de ketenopbouw van de beeldende kunst sector. Presentatie-instellingen zijn dé laboratoria van onze kunstsector, de plek waar geëxperimenteerd en geïnnoveerd wordt. Juist die onderzoekende en laboratorium-achtige functie, het verbinden van kunst met maatschappelijke ontwikkelingen, en het uitgebreide internationale netwerk van presentatie-instellingen vormen onmisbare kwaliteiten voor de Nederlandse kunstwereld. Bovendien onderscheiden de presentatie-instellingen zich doordat ze op diverse manieren een internationaal programma verbinden met de lokale omgeving, met kunstenaars ter plaatse, met ondernemers, instellingen, maatschappelijke groeperingen, etc.

Het is des te meer te betreuren dat in het advies van de Raad voor Cultuur vervolgens waardevolle presentatie-instellingen buiten de boot vallen. Sommige van deze instellingen worden immers louter op basis van kwantitatieve gegevens geëlimineerd.

Wij roepen politici en beleidsmakers op om in het licht van de komende kabinetsformatie, en mede op basis van dit verhelderende onderzoek, het prominente belang van presentatie-instellingen binnen het totale bestel als de plek voor innovatie opnieuw tegen het licht te houden. Presentatie-instellingen staan immers voor een vernieuwende kunstpraktijk van vandaag en produceren het erfgoed van morgen.

dezaaknu.nl