De extreem snel veranderende steden in China lijken steeds meer gemodelleerd te worden naar een fictief scenario. De Chinese schrijver en curator Hu Fang wandelt melancholisch rond in deze kunstmatige wereld, op zoek naar nieuw leven.
1
Onlangs ging ik naar Computer City in Zhongguancun in Beijing. Vlak boven de lift ontdekte ik een multi-screen panel dat – naast het uitzenden van verschillende reclames – een klein scherm vulde met digitale kleurenfoto’s van landschappen. De foto’s veranderden geleidelijk van de ene naar de andere foto in een schijnbaar willekeurige volgorde, maar zij bezaten alle een compositie en gezichtspunt dat verwant was aan dat van de anderen. Zij toonden simpel gezegd, een soort ultieme perfectie, een zogenaamd ‘ideaal’ uitzicht. Foto’s als deze zou je in de afbeeldingencollectie van iedere computer kunnen vinden.
De foto’s riepen onverwacht een vreemde melancholie in me op. Het lijken tedere, maar toch bleke belichamingen van ons streven naar het ideale leven. Dit is een perfecte wereld. Maar omdat wat wij voor ons hebben al te perfect is, is er noch een behoefte aan verandering, noch een manier om te veranderen. Het enige wat ons rest is het verhogen van het tempo waarmee de technologie zich ontwikkelt. Heeft deze vlakke en ontwortelde wereld, als gevolg van excessieve idealisering, enkel nog een illustratief doel?
2
‘Het theater is als constructie de grootste verlichte structuur in het centrum van de stad. Zijn lampen en projecties verlichten de skyline en smelten naadloos samen met de stadslichten. Ook schijnen de lichten op de gezichten en lichamen van mensen, waardoor een decor ontstaat dat lijkt op de eindscene van At the Threshold of an Era.1 Je ziet de bruisende stad voor je, bewoond door verscheidene talentvolle individuen – een toonbeeld van ultiem succes…’2
Het bovenstaande is afkomstig uit een persbericht over het appartementencomplex MOMA van architect Steven Holl in Beijing. De reclametekst laat drie belangrijke karakteristieken zien van het MOMA als ‘Beste gebouw’ van onze tijd: De architect is een auteur/filmregisseur geworden; de gebruiker heeft een rol gekregen in het script van de architect; de realiteit is het decor geworden van het boek/de film.
Deze transformatie van de realiteit heeft een komisch contrast met het echte leven gecreëerd: de verontreinigde lucht van Beijing is verzadigd met het leed van onze generatie, zodanig dat de ‘karakters’ die in de stad wonen overweldigd worden door een wanhopig gevoel van verval en plots realiseren wat de ware tragedie van deze historische blockbuster is. In dat opzicht zou Steven Holls MOMA in Beijing in 2008 een uitstekende locatie zijn geweest voor Playtime van de beroemde regisseur Jacques Tati. De profetische woorden van Tati zouden echter vergeten zijn: ‘De rechten om een vervolg op Playtime te filmen mogen na mijn dood aan iedereen gegeven worden, behalve aan architecten.’
3
Toen ik laatst wat oude spullen aan het inpakken was, kwam ik onverwacht twee pagers3 tegen die lange tijd ongebruikt waren. Ze lagen naast elkaar – de ene was van mij, de andere van haar. Plotseling herinnerde ik me hoe deze pagers onze harten hebben verwarmd in het verleden. Maar vandaag, nu zij hun nut verloren hebben, zijn zij als gebruikte theezakjes, en dienen zij enkel als herinnering aan specifieke personen. Deze beepers zijn bovennatuurlijk geworden. De passie van het doorgeven van tedere en flirterige boodschappen is onbewust doorgedrongen tot hun bovenlaag en binnenste. Wanneer je staart naar de sporen die zijn achtergelaten door degene die het apparaat als laatste gebruikt heeft, wanneer je het voorzichtig liefkoost, kan het je zelfs doen denken aan die specifieke regenachtige nacht in het zuiden, waarin je in een rij van mensen stond te wachten om de betaaltelefoon te kunnen gebruiken. Je handen wiegden de pager ongerust op en neer en je vingers raakten bezorgd de plastic hoeken aan, alsof ze erop anticipeerden dat het komende telefoontje de macht zou hebben je toekomst te beïnvloeden.
De pagers zijn nu samen en hun mechanismes zijn uitgezet. Terwijl ik hen onderzoek, denk ik aan de wijze waarop deze reproductieapparaten in ons mechanische tijdperk nog steeds een mysterieus aura om zich heen hebben. Alsof zij geduldig wachten op het begin van een nieuw leven.
Hu Fang is fictieschrijver en mede-oprichter van Vitamin Creative Space /Guangzhou
Noten
- At the Threshold of an Era is een beroemde epische dramaserie uit Hongkong, uitgezonden vanaf eind 1999 tot begin 2000 door het populaire televisiekanaal TVB Jade Channel.
- http://www.stevenholl.com/project-detail.php?id=58
- Een pager (ook wel pieper, beeper of buzzer) is een apparaat waarmee tekstberichten of signalen verstuurd kunnen worden, een soort voorloper van het sms-en.
Vertaling uit het Engels door Jolien Verlaek
Columns
