metropolis m

‘De titel verwijst naar Julius zijn laatste telefoongesprek en dat was met Sheila Hicks, 14 uur voordat hij overleed. Ik had Sheila, met wie Julius jaren heeft samengewerkt, laten weten dat het helemaal niet goed ging. Als ze hem nog wilde spreken dan moest ze hem die dag bellen. Dat deed ze. Toevallig heb ik dat telefoongesprek gefilmd. Sheila bleef Julius maar bedanken en Julius zei telkens: “waarom zeg je dit nou?” wijzend naar zijn trouwring, “I’m still here”. Het was ontroerend. Later, toen ik een tentoonstelling als eerbetoon aan Julius wilde maken, bedacht ik me dat dat dit de titel kon zijn: I’m still here. 

De titel verwijst naar On Kawara die telegrammen rondstuurde met de tekst I’m still alive. Hij ís wel nog hier, in het hele pand, in alles voel ik zijn aanwezigheid. We zijn zestien uur voor Julius stierf getrouwd. Van vrienden kregen we 2200 jaar oude Romeinse ringen. Tijd is een ongrijpbaar iets, zeker op dat moment was alles relatief en stond de wereld op zijn kop. Het begrip tijd wilde ik dan ook onderdeel maken van de tentoonstelling. Ik sprak over  het idee van de tentoonstelling met Steve McQueen en hij zei meteen: je moet Félix González-Torres laten zien, Perfect Lovers, jullie waren “perfect lovers”. Dat zijn de twee analoge klokken naast elkaar die elkaar net aanraken. Het werk is gemaakt in een oplage van drie edities, maar heel toevallig zit er één bij een verzamelaar in de buurt. 

Door deze tentoonstelling besefte ik dat tentoonstellingsmaken, net zoiets is al het maken van een boek. En vanaf dat moment begon ik het leuk te vinden. Het ligt in elkaars verlengde, het versterkt elkaar: het gaat om ruimte. Ik moest denken aan de uitspraak van Seth Siegelaub – ik ontwierp voor het Stedelijk Museum een boek Seth Siegelaub, Beyond Conceptual Art. Een uitspraak van Seth is: Catalogue is exhibition – Exhibition is catalogue. Ik heb die quote groot aan de binnenkant van de flappen geplaatst. Het is nu mijn motto geworden.’

‘EENWERK is een ruimte of een platform waar verschillende kunstuitingen kunnen plaatsvinden van literatuur, performance tot, natuurlijk, beeldende kunst. Julius had het zelf over de drie C’s: “Contact, Concentratie en Contemplatie.” Voor hem was het belangrijk om een plek te creëren waar mensen samenkomen, om naar de kunst te kijken. Maar het is ook een plek waar dingen gebeuren, soms bijna happenings.’

‘Ik vind het wel grappig dat je dat vraagt, want heel veel mensen komen hier binnen, die denken dat dit een museum is: het gebouw is ontworpen door Barend Koolhaas, gemaakt als galerie, garage en ‘green house’. Sommige mensen willen zelfs entree betalen, vinden het zo mooi. Maar het is een galerie, alles is te koop. We willen ook graag werk in context laten zien. Bij Corrie de Boer hadden we een werk van Jan Schoonhoven, met wie ze bevriend was en door wie ze ook is beïnvloed. We zijn geheel onafhankelijk en vrij om keuzes te maken. In de negen jaar was alleen het werk van stanley brouwn niet te koop, daar enkel voor de tentoonstelling.’

‘Julius liep al twintig jaar lang rond met een idee om een galerie te beginnen. In 2014 konden we het huis van de buren kopen, juist op het moment dat na 28 jaar zijn werk bij de PTT was afgerond. Op de plek van de galerie was een bouwvallige garage. Ik wilde al langer een grotere werkplek en Julius viel op de garage, waar hij zijn Porsche kon stallen. Toen we het bestemmingsplan bestudeerden, ontdekten we dat de ruimte boven de garage ook beschikbaar was. Toen is het plan ontstaan de galerie te bouwen die het geworden is. De architectuur werkt zeker mee aan het succes van EENWERK.’

‘In de EENWERK ruimte hangt altijd één werk. Dat is van het begin zo geweest: De Afro-Amnerican Flag van David Hammons, daarna Remember Me van Steve McQueen. In de EENWERK ruimte hangt het hoofdwerk. Julius vond het belangrijk om context te laten zien, meer werk, of ander werk, of hoe je het wil noemen: nawerk. Het werk in context is niet altijd te koop. Het hangt er voor een beter begrip van de kunstenaar.’

‘De vader en moeder van Julius waren allebei dichter. En Julius is ook nog eens genoemd naar een dichter, Julius Seiwert, een Duitse dichter, die zijn vader Jan Vermeulen in de oorlog heeft leren kennen. Julius bracht zijn liefde voor taal mee naar de galerie, en ik legde in die tentoonstelling de verbinding met zijn jeugd. En nu weer, Jan Wolkers was zijn oom [we praten met elkaar terwijl werk van Jan Wolkers in EENWERK te zien is]. Jan Vermeulen maakte de beroemde omslagen, onder andere van Turks Fruit. Omslagen die mij, als dolende student op de kunstacademie die niet goed wist wat te doen, ertoe hebben aangezet om te switchen van schilderkunst naar ontwerpen.’

‘Julius was heel sociaal, ongelooflijk communicatief en verbindend. Ik moet daar mijn best voor doen. Hij had een grappig soort onrust, altijd zoekend. Een observator, iemand die alles onderzoekt en secuur bekijkt. Hij zag mij weleens boeken inpakken voor verzending en dan zei hij: “Boom wegwezen.” Dan ging hij die boeken zelf heel precies inpakken. Nog in de laatste week in het ziekenhuis zei hij: “Irma, je bent zo slordig. Je moet echt netter worden.” Dat heb ik in mijn oren geknoopt. Het is nu in EENWERK nog nooit zo netjes geweest! Mijn kantoor ben ik ook continue aan het opruimen.’

‘De afgelopen twee jaar hebben we het programma van Julius laten zien die in voorbereiding waren. Er zijn komende tijd nog enkele tentoonstellingen die Julius in gang heeft gezet, zoals Ellen Gallagher en Adam Pendleton. In februari laten we nieuw werk zien van Guido van der Werve. Daarna volgt in het voorjaar Lawrence Weiner. Ik ken hem sinds de jaren negentig. Alice Weiner komt regelmatig bij EENWERK. Met zijn werk laten we talige kunstwerken zien, wat goed past in de traditie van EENWERK die Julius heeft gestart. Afgelopen september zijn we verder een nieuw programma gestart, onder de titel EENWERK HELLO. Het werk BAM! BAM! BAM! van de Amerikaanse kunstenaar Alex de Corte beet het spits af. Het is een samenwerking met Sadie Coles, om kunstenaars te tonen die hier normaal nooit te zien zijn. Het is een wisselwerking, voor beide galeries en met name ook voor de kunstenaar een verbreding en verspreiding.’

‘De kunstenaars die nu op de lijst staan, zijn bijna allemaal internationale kunstenaars. We zijn recent een project gestart over Fluxus. Dat bevindt zich nog in de research fase. Fluxus heeft al sinds de academietijd invloed gehad op mijn werk. Het SHV-boek dat ik met Johan Pijnappel heb gemaakt is gebaseerd op de vragen van Robert Filliou. Ik hoop dat ik de flexibiliteit van Julius voor de galerie kan behouden. Durf tonen, iedere keer weer iets anders

‘Nou, ik hoop eigenlijk dat dat niet zo is. Dat vond ik interessant aan wat Julius deed. De ene keer koos hij een beroemd kunstenaar en dan weer een onbekende. Jong, oud, et cetera. Alles was mogelijk. En ik vind ook dat dat nu zo zou moeten zijn. Al denk ik dat Julius daar iets meer open en vrij in was. Hij volgde zijn instinct en was daar trouw aan. Daar houd ik me aanvast.’

‘Ik ben superambitieus. Dat ben ik in het maken van boeken en ook met EENWERK. Anders moet je er niet aan beginnen. Een project als HELLO is daar onderdeel van. Al was het maar voor mijn liefde voor Julius. Ik hoor hem zeggen: “Boompje, rustig aan”, maar zo zit ik niet in elkaar; het moet goed en uitdagend zijn.’