metropolis m

Meer dan ‘slechts’ een driedaagse conferentie wilde Urban Drift een internationaal platform zijn voor ‘hedendaagse stedelijke strategieën’. Meer een knooppunt dan een conferentie, dat vooraf beloofde zowel theoretisch als praktisch de stad als veranderend fenomeen te begrijpen. Een uitgebreid programma met zowel grote namen als volslagen onbekenden, met zowel architecten, planologen, ingenieurs, filosofen als kunstenaars, moest zorg dragen voor een brede interdisciplinaire samensmelting van benaderingen. De locatie was alvast goed gekozen, Kafé Moskau aan de Karl-Marx Allee, een betonnen bak die vroeger dienst deed als Stasi nachtclub met een nog intact oud interieur (inclusief sociaal realistische quilts in bruinkleuren) en een Sputnik-replica op het dak. Wat wil je nog meer? Minder semi-pretentieus gewauwel misschien?

Urban Drift was bij vlagen net Babylon; niets dan praten, neuzelen, lispelen, mompelen, ouwebetten, declameren en oreren in alle toonaarden en dialecten. Toch is de kunst van het presenteren niet zo moeilijk als sommige mensen het doen voorkomen: moeilijk praten is namelijk iets anders dan wat zinnigs te vertellen hebben. Waarom verwachten mensen dat, als je zelf geen enkel enthousiasme in je eigen verhaal/project legt, anderen wel moeite zullen doen het te begrijpen? Het kan zijn dat ik wat heb gemist, maar deze stedelijke afdwaling was niets anders dan eindeloos gepraat in de ruimte. Wat aan Urban Drift schortte was niet alleen de afwezigheid van het aangekondigde programma in de stad zelf, maar vooral het gebrek aan straatratten, aan tuig dat misschien geen Deleuze citaten uit een boekje kan oplepelen, maar dat wel praktisch en creatief iets DOET in de straten en de wijken. Berlijn bezit een krankzinnige graffitiscene, zeldzaam veel hyperactieve urban artists (zoals die freak die door de hele stad zessen schildert) en een heel scala aan minuscule galeries die op kleinschalig niveau daadwerkelijk ingrijpen in de textuur van de stad. Een wandeling van een paar uur met een goede gids langs niemandslanden, verlaten gebouwen en de hypermoderniteit die Berlijn te bieden heeft, leert meer over ‘transurbanist flux’ en de ‘architecture of transgression’ dan drie hele dagen vermoeiende metapraatjes over de stad als abstracte machine.

Een grote teleurstelling was dat Heath Bunting de subversiviteit van zijn Border Crossing-project, het illegaal oversteken van de 29 binnengrenzen van de Europese Unie, van zijn angel ontdeed door met een slap argument c.q. smoesje aan te komen dat vermoedelijk andere, persoonlijke economische, motieven moest verhullen. Het oversteken van de grenzen was een deel van het project, het andere deel, gefinancierd door de Tate Modern, was de on-line documentatie van het project, die echter slechts vanaf een aantal geselecteerde computers te bekijken was. Deze terminals bevonden zich in musea, autonome computerwerkplaatsen en bibliotheken. Bunting verklaarde deze restrictie met de opmerking dat, omdat het project aanspoorde tot mobiliteit, mensen zich moesten verplaatsen om het project te zien. Kritische paranoia zegt dat – gezien de Engelse politieke gevoeligheid met betrekking tot de voortdurende pogingen van asielzoekers om via een illegale oversteek door de Kanaaltunnel Engeland binnen te komen – het niet onwaarschijnlijk is dat de Tate Modern haar vingers niet heeft willen branden aan een project waarin openbaar gemaakt wordt hoe dit het best gedaan kan worden. Het resultaat is dat Border Crossing toegevoegd kan worden aan het lijstje door de kunst verpeste politieke projecten. Door de toegang tot het project te beperken tot een groep mensen die zich in de veilige positie bevindt om het werk te kunnen bekijken – en het dus ook niet nodig heeft – wordt potentieel gevaarlijke informatie ingekapseld.

Niet dat een bezoek aan Urban Drift helemaal verloren tijd was: er was bijvoorbeeld een fascinerende installatie van de Berlijnse groep Datenflug, die bestond uit een serie van vier monitoren. De eerste gaf het beeld van een webcam door, de tweede vertaalde dit beeld direct in rechthoeken en de derde en vierde toonden dit vervolgens vanuit steeds andere hoeken. Pixelschoon en innovatief. Ook het apparaat van Michelle Teran, dat draadloos verzonden beelden van beveiligcamera’s kan terugvertalen van radiogolf naar videosignaal, was een openbaring. Maar, euh, zij maakte officieel geen deel uit van het programma.