On Demand 3
Het onuitputtelijke filmaanbod online maakt ongeduldig, zorgt voor binge-watching, laat ons eindeloos skippen doorheen filmmateriaal. Hoe werkt een format zoals Netflix bij een tentoonstelling over hedendaagse videokunst?
Wat als een galerie zichzelf omtovert tot een privébioscoop, een plek waar jij de afstandsbediening bedient, waar jij kan zappen langs talloze videowerken?
Tegenboschvanvreden besloot voor de derde keer een tentoonstelling samen te stellen, On Demand, die exact doet wat ze zegt: op eigen verzoek bekijk je 28 videowerken van 21 kunstenaars.
Natuurlijk hebben de curatoren, Carolyn H. Drake en Suzanne Wallinga, reeds een voorselectie gemaakt. In het format van Artlock – een nieuwe distributievorm voor digitale kunstwerken die moeilijk rechtmatig te verspreiden zijn – staan onze videowerken netjes per categorie ingedeeld. Rij op rij verschijnen tumbnails van de video’s op een iPad, waarbij een druk op de knop ervoor zorgt dat ze grootschalig gebeamed worden. Categorieën zijn: humor, documentaire, drama, sciencefiction, experimenteel en animatie. Meerdere video’s overlappen de categorieën, wat ervoor zorgt dat deze indeling een tikje arbitrair lijkt.
Zoomen we in op de films, dan zien we van alles wat. Escape Pod (2015) van Jonathan Monaghan, bijvoorbeeld, creëert via 3d-animatie een futuristische en uiterst gelikte wereld waarin een gouden hert doorheen ruimteschepen en uitgestrekte vlaktes rent. In Ano Branco (2013) laat Luiz Roque ons een toekomst zien waarin transgenders een uit te roeien virus zijn, in Taprobana (2014) van Gabriel Abrantes horen we over het leven van een Portugese dichter terwijl een babyolifant door een plas waart en we steeds dieper wegzakken in een mystieke wereld. Daarnaast laat Party Island (2013) van Neïl Beloufa ons neppe, kitscherige decors zien. Die nog nepper zijn in The Floating Chain (2014) van Freeman and Lowe, waarin kleurrijke materialen en installaties van het beeld spatten. Zet je vervolgens de korte documentaireachtige observaties van Emma van der Put op, dan weet je dat de video’s in On Demand 3 continu van thema verspringen.
De iPad doet de vingers jeuken om te zappen, steeds meer te zappen, en te selecteren puur op duur van de video, of aantrekkingskracht. Zelfs het verlangen naar doorspoelen komt te boven, iets wat in deze kunstcontext normaal gezien onbespreekbaar zou zijn (en wellicht ook nefast).
De tentoonstelling, die non-thematisch wordt genoemd, werkt het zappen in de hand. Maar is ze dat wel: non-thematisch? De werken voelen – buiten het feit dat een aantal kunstenaars meerdere keren terugkomen – weliswaar ‘willekeurig’ bij elkaar gezet. Maar de vraag naar het belang van de categorieën moet gesteld, aangezien een video én drama én humor én sci-fi kan zijn. En omdat de curatoren, zelfs in deze keuzevrije vorm à la Netflix, wel degelijk hun visie meegeven. Niettemin laat de inwisselbare indeling zien hoe wij omgaan met filmmateriaal, en hoezeer we daarin onze eigen keuzes maken en willen maken.
De tentoonstellingsvorm, door tegenboschvanvreden gekozen na goed onthaal van de twee vorige edities, is wel degelijk thematisch. Op een kritische wijze wordt iets gezegd over onze beeldcultuur, misschien wel meer dan in eender welke video die er nu te zien is. ‘Essentiële vraagstukken zijn de distributie, consumptie en perceptie van videokunst als medium’, zegt de galerie. Als je dit voor ogen houdt komt alles vanzelf samen.
On Demand tegenboschvanvreden, Amsterdam
9.10 t/m 14.11.2015
Laurence Scherz
is vertaler, schrijfster en momenteel werkzaam bij Amerpodia, Amsterdam
