metropolis m

De razendsnelle opmars van het internet is niet los te zien van de hoge vlucht die de vormgeving van internet heeft genomen. Tien jaar geleden was het internet nog volkomen op tekst gebaseerd. Met de komst van de eerste browsers en het World Wide Web werd internet ontdaan van haar elitaire, academische karakter, en dankzij eenvoudige bedieningsmogelijkheden voor iedereen toegankelijk. Gezien de miljarden sites die tegenwoordig beschikbaar zijn in alle mogelijke vormen en maten, zowel qua vorm als inhoud en derhalve in betekenis, is het maar moeilijk voor te stellen dat webdesign nog maar een decennium bestaat.

Reden voor het Institute of Network Cultures (een recentelijk door internettheoreticus Geert Lovink opgericht onderzoeksinstituut verbonden aan de opleiding Interactieve Media aan de Hogeschool van Amsterdam) en het Piet Zwart Instituut, MA Media Design Research om internationale sprekers uit te nodigen om terug te blikken en iets van deze enorme explosie van creativiteit en inhoud in kaart te brengen. Het congres vond plaats in een uitverkochte zaal op de elfde verdieping van het Post CS gebouw. In vijf sessies van telkens drie sprekers werd in sneltreinvaart een aanzet geleverd tot een afbakening van het immense onderwerp. Er werd niet vastgehouden aan een vastomlijnd discours, waardoor het onderwerp in al zijn rijkdom besproken kon worden.

Peter Lunenfeld besprak in het panel Histories of Webdesign de ontwikkelingen van webdesign tussen de val van de muur in 1989 en de opkomst van het internationale terrorisme in 2001. Eerst was er veel innovatie, met dank aan de economie, maar het terrorisme joeg de VS de schulden in waardoor deze innovatie weer stagneerde. In het slotdebat vroeg Lunenfeld zich dan ook hardop af, wat er nog te veroveren is voor webdesigners nu de economie het laat afweten. Er bleken meerdere antwoorden mogelijk. Danny O’Brien, van de satirische Need to Know weblog (www.ntk.net), legde op hilarische wijze de in zijn ogen werkelijke geschiedenis op tafel: namelijk dat de belangrijke ontwikkelingen van websites juist buiten de officiële opdrachten om tot stand zijn gekomen. Hij beschreef hoe de geeks, die steeds hipper werden, juist in hun vrije tijd op de computer van de baas tot innovatieve ontwikkelingen kwamen.

Ook Helen Petrie had wel een antwoord op Lunenfeld, in het panel ‘Modeling the User’. Ze liet zien dat er op het gebied van gebruiksgemak nog veel te ontwikkelen valt. De structuur achter de website kan eenvoudiger geordend worden en verbonden met de buitenkant van de interface, zodat diegenen die naar de informatie moeten luisteren, ook de content kunnen raadplegen (er is een programma ontwikkeld die alle letters en woorden uitspreekt waar de cursor overheen beweegt). De wereld achter de zichtbaarheid van het ontwerp bleek sowieso veel aandacht te krijgen. Interessant, maar bijna volkomen onbegrijpelijk voor niet-ingewijden zoals ik, was de presentatie van Adrian MacKenzie, die als een antropoloog de rol van de programmeertaal Java ontleedde, hetgeen me deed denken aan kunsthistorische studies die de chemische samenstelling van olieverf en techniek van schilderen van de gebroeders Van Eyck met de maatschappelijke betekenis ervan wisten te verbinden.

Bezoekers die hoopten op een bloemlezing van designsuccessen kwamen bedrogen uit. Er was een bloemlezing van corporate webdesign door het duo Schoenerwissen/OfCD, die maar moeilijk hun keuze konden verantwoorden, en een ontwapenende analyse van amateurdesign door de kunstenaar Olia Lialina, die haarfijn terugkerende elementen uit de sites van hobbyisten wist te destilleren.

Het waren volle dagen die vragen om een vervolg. De bakens zijn gezet, nu kan het landschap opgedeeld worden in kleinere onderwerpen en verder worden ontgonnen. Een uitdaging die door het Institute of Network Cultures vooralsnog voortvarend wordt aangegaan. Immers, plannen voor bijeenkomsten over ICT for development en over internetpornografie zijn al in een vergevorderd stadium en kunnen nog dit jaar worden verwacht (www.networkcultures.org).

A Decade of Webdesignwww.decadeofwebdesign.orgwww.networkcultures.org