Angsthazerij in Oldambt – gemeente weigert Leninbeeld van 9 meter hoog: ‘Roept reacties op’
NIEUWS Een metershoog standbeeld van Vladimir Lenin mag wat de gemeente Oldambt betreft niet in Oostwold staan. Het beeld zou in het Groningse dorp bij een nieuw erfgoedcentrum komen, maar de gemeente geeft er geen vergunning voor. Het beeld zou te veel ophef kunnen veroorzaken. Het beeld zorgde al eerder voor zenuwachtige toestanden in Nederlandse gemeentehuizen.
Het bronzen beeld van de Russische revolutionair en grondlegger van de Sovjet-Unie stond tot 1991 in het Oost-Duitse stadje Merseburg, in de buurt van Leipzig. Het werd na het opdoeken van de DDR verwijderd en eind jaren 90 gekocht door een Groningse ondernemer, die het in de jaren erna af en toe uitleende.
Het standbeeld diende de afgelopen weken als decor bij een muziektheatervoorstelling in Oostwold. Daarna zou het beeld onderdeel gaan uitmaken van een nieuw erfgoedcentrum over de geschiedenis van het communisme in Oost-Groningen.
Ophef
Henriette Davelaar, initiatiefneemster van het centrum, voerde al langere tijd gesprekken met de gemeente over het centrum en ging ervan uit dat het verlenen van de vergunning voor het beeld geen problemen op zou leveren.
Het nieuws dat het standbeeld mogelijk in het dorp zou blijven, leidde onder meer op sociale media tot kritiek. Ook binnen de lokale politiek veroorzaakte het beeld enige ophef, waarna het CDA raadsvragen stelde.
Ook de gemeente laat nu weten niets te zien in het plan. Een woordvoerder van de gemeente laat in een reactie aan RTV Noord weten dat de vergunning inderdaad niet verleend wordt, omdat de komst van het beeld tot ophef en discussie zou leiden.
“Iedereen moet zich thuis en welkom voelen in Oldambt en dit beeld roept zoveel reacties op”, zegt de woordvoerder. Ook is het beeld van negen meter te hoog, vindt de gemeente. “De aanvrager heeft natuurlijk nog wel de mogelijkheid om bezwaar te maken.”
Beeld is al lang in Nederland
Het beeld is al langer in Nederland. Na Die Wende werd het beeld op 12 oktober 1991 van zijn sokkel gehaald en eerst maar in een hangar bij de voormalige militaire Sovjet-luchtmachtbasis Flugplatz Merseburg geplaatst. Daar bleef het beeld een aantal jaar liggen totdat de Groninger ondernemer Henk Koop (van het bedrijf Koop Tjuchem) in 1997 dit vliegveld kocht. Koop vervoerde het beeld per dieplader naar een van zijn boerderijen in Tjuchem om hem daar neer te zetten op zijn erf. Hij verklaarde deze actie aanvankelijk als een soort waarschuwing tegen het communisme (en dan met name de collectieve landbouw) en later als een waarschuwing tegen de ‘onderdrukkende bureaucratie uit Brussel tegen de boeren in de regio’.
De komst van het beeld trok mede door zijn enorme grootte al snel veel belangstelling. Er kwamen meteen veel toeristen naar Tjuchem. De oudejaarsvereniging van het Friese Oosterwolde besloot het beeld als oudejaarsstunt eind 1997 te ontvoeren. De oudejaarsvereniging van Tolbert had hetzelfde plan, maar kwam erachter dat het beeld al op weg was naar Oosterwolde. Met hulp van de politie wisten ze de dieplader te kapen bij Leek om deze vervolgens toch naar hun eigen dorp te krijgen. Vervolgens werd het beeld ook naar Oosterwolde gebracht om daar op het ‘Rode Plein’ (rode steentjes) te worden gezet.
Een plan van een aantal ondernemers uit Oosterwolde om het beeld over te nemen strandde echter omdat burgemeester Hans Lesterhuis van Ooststellingwerf het beeld te groot vond en de aankoopprijs van ongeveer 100.000 gulden te hoog werd gevonden.
Hans van Houwelingen
Binnen kunstkringen is deze Lenin een oude bekende. In 2000 werd het geplaatst in het Noorderplantsoen in Groningen, op initiatief van Hans van Houwelingen. Hij liet 40 ton aardappels rond het beeld storten als beeld van ‘Lenin die de hongerigen voedt’, die voorbijgangers vervolgens tegen het beeld mochten gooien.
Het is sindsdien bijna voortdurend op tournee door Nederland. Van 2009 tot 2010 stond het beeld op een expositie over het leven in Oost-Duitsland in het museum TwentseWelle in Enschede. In 2010 werd het bij wijze van bruikleen bij het bronnenbad van kuuroord Fontana in Bad Nieuweschans geplaatst om op ludieke wijze de rol van de communisten in de streek weer te geven. Tussen 2012 en 2013 stond het beeld aan de kop van de Vaart in Assen om reclame te maken voor de tentoonstelling ‘De Sovjet Mythe’ in het Drents Museum. Het beeld werd hiervoor middels een speciaal drie dagen durend Defensietransport vervoerd. Een bezoek van koning Willem Alexander werd in 2013 speciaal omgeleid omdat de organisatie vond dat de koning niet in een gênante situatie terecht mocht komen.
In 2019 kreeg Fontana een nieuwe eigenaar, die het beeld niet meer vond passen bij het bedrijfsconcept. Daarop verplaatste Koop het beeld naar een braakliggend perceel op een bedrijventerrein van Koops zoon aan de Industrieweg in Zuidbroek. Daar stond het een aantal jaar naast een afgebrande loods.
In 2023 besloot Koop het weer terug te halen naar zijn oorspronkelijke plek bij zijn boerderij in Tjuchem. Ditmaal echter in een enigszins verborgen hoekje van zijn erf.
In 2026 werd het beeld voor muziektheater Zummerbühne verplaatst naar Oostwold (Oldambt), waar deze als decorstuk zal dienen voor de voorstelling De Graanrepubliek.
Bron RTV Noord & wikipedia
