
Attentie, attentie – Now Show (deel 2) – St. Joost Academie Breda
Het bezoek aan de Graduation Show van St. Joost in Breda werpt de vraag op wat je er te zoeken heb.
Ik loop door de Graduation Show van St Joost Breda. Koptelefoon op. Anouk Huijsmans leidt me rond door de tentoonstelling. Ze vertrouwt het allemaal niet helemaal, die kunst, onze definitie ervan en omgang ermee, inclusief de rol die van haar als kunstenaar verwacht wordt. Wat is dit voor een regime waarin ze wordt geacht te gaan acteren? Het is een audiotour die liever vragen stelt dan beantwoordt. De socratische verteltrant bevalt me wel.
St. Joost Breda heeft voor mij een naam hoog te houden als het op zelfbespiegeling aankomt. Ik ken geen academie die tijdens de Graduation Show zo vaak het eigen functioneren ondervraagt. Misschien komt het door de locatie, het voormalige seminarie, net buiten de ring van Breda, enigszins afgezonderd van de stad, dat de kunstenaars zich beginnen te bezinnen. Hier wordt niet zomaar wat geproduceerd, zo lijkt, hier wordt vooral gereflecteerd.
Anouk Huijsmans stelt haar vragen niet alleen aan zichzelf, maar ook aan ons, haar publiek dat, weliswaar vriendelijk, wordt geconfronteerd met zijn aannames, gewoontes en gebruiken in deze tentoonstelling. Gewoontes die Huijsmans met haar verhaal graag wil doorbreken. Wat doe je hier nu eigenlijk, vraagt ze, wat voor betekenis ben je bezig te produceren? Haal je er wel betekenis uit?
Wat doe je hier nu eigenlijk, vraagt ze, wat voor betekenis ben je bezig te produceren? Haal je er wel betekenis uit?
Ik loop Brenda Tempelaar tegen het lijf, die ik hier ooit toen ze hier zelf afstudeerde voor het eerst ontmoette. ‘Wel bijzonder dat je hier al zoveel jaren komt’, zegt ze. Ze bedoelt het vriendelijk, maar ik moet vooral denken aan Huijsmans’ kritische vragen: wat zoek ik hier eigenlijk, al zolang?
Toen Fons Welters nog galeriehouder was bezocht hij jaarlijks alle eindpresentaties, heb ik me laten vertellen. Het was werk voor hem: talenten scouten, die hij ook vond. Sommigen vonden hun weg naar de galerie en maakten carrière. Maar ik ben geen galeriehouder of curator. Mij gaat het niet om het vinden van talent. Ik ben hier meer voor het geheel, de ontwikkelingen die je in academies kunt ontdekken. Komt er iets aan dat me verrast?
Kort daarop kom ik Gwenneth Boelens tegen, die lesgeeft op de academie. Ze vraagt me of er voor mij kunstenaars uitspringen. Ik zeg dat de audiotour me wel bevalt, en voeg daaraan toe dat ik ook de presentatie als geheel wel sterk vind, beter dan op veel andere academies. Het is mooi te zien hoe alles zich mengt, met werken van kunstenaars die je niet in een eigen hoekje tegenkomt maar verspreid over alle zalen. Misschien is de manier waarop de kunstenaars hier elkaar presenteren wel hun beste werk.
Daarbij valt op dat het werk in de tentoonstelling op me overkomt alsof het zich wil onttrekken aan de tijd. Als ik het niet zou weten, er enkel wat plaatjes van zou zien, zou ik er niet aan afzien dat het nu is gemaakt. Gwenneth kijkt me verwonderd aan, zo had zij er duidelijk nog niet naar gekeken.
Misschien is de manier waarop de kunstenaars hier elkaar presenteren wel hun beste werk
We komen te spreken over Servé Legeland, een kunstenaar met veel gezichten, zo blijkt. Mij was een leuk klein schilderijtje opgevallen, dat, vertelt Gwenneth, van hem niet zo nodig getoond had hoeven te worden. Maar zijn klasgenoten hadden het er graag bij en nu hangt het in de gang van de laatste zaal.
Belangrijker is zijn geluidswerk, buiten op het gazon voor het hoofdgebouw, vertelt ze. Een grote speaker schreeuwt in een verder volkomen verlaten tuin: ‘attentie, attentie.’ Ik had het gehoord en er al om gelachen toen ik aan kwam fietsen. Het is een bizar beeld, die speaker daar bij dat oude seminarie. Tegelijkertijd biedt het wel de crux van de Graduation Show. Aandacht, aandacht, dat is alles wat er hier van het publiek gevraagd wordt.
Ik vind Fine Art, dat in Breda trouwens Art & Research heet, beter dan de andere afdelingen in Breda. Animatie is mijn wereld niet, illustratie me veel te conventioneel, fotografie – doorgaans best goed in Breda – valt me ronduit tegen.
Achter een gordijn in de fotografiezaal hangt nog wel een aardig werk dat doet denken aan Gabriel Lester in zijn vroege jaren. Met een stel lampen wordt een cinematografisch lichtspektakel gecreëerd. Subtiel verschuiven de patronen door in de kap gemonteerde whiskeyglazen die om hun as draaien, bewegend op muziek. Het geeft een flikkerend dynamisch beeld, dat tegelijkertijd wel relaxend werkt.
Tegen een pilaar leunt een vriendin van de kunstenaar die is meegekomen met een hele groep. Ze weet inmiddels hoe het werkt op een academie en roept tegen de kunstenaar: ‘Heb je er nog een verhaaltje bij?’
Domeniek Ruyters
is hoofdredacteur van Metropolis M




