Dion Rosina – Tussen kosmogram en collage
Dion Rosina’s naam duikt de afgelopen tijd vaak op. Hij nam deel aan tentoonstellingen in het Drents Museum, het Catharijneconvent en recentelijk ook Buro Stedelijk, en hij was genomineerd voor de Volkskrant Beeldende Kunstprijs en de Koninklijke Prijs voor de Vrije Schilderkunst. Op ons verzoek typeert Rowan Stol zijn praktijk aan de hand van een karakteristiek werk: The Cosmogram.
Vlak voor aanvang van #52 To Be Continued, de twee maanden durende manifestatie bij Buro Stedelijk, waarin hij samen met Thato Toeba, Razia Barsatie en Sarojini Lewis zijn werkproces zichtbaar maakt voor publiek, spreek ik Dion Rosina over het werk The Cosmogram. Het is niet makkelijk om één dominant aandachtspunt aan te wijzen in dit schilderij uit 2023. Mijn blik wordt als eerste gevangen door de witte cirkel net onder het midden van het werk, waar geel licht uit lijkt te stralen. Blauwe lijnen draaien eromheen en vervormen steeds sterker naarmate ze dichter bij de kern komen. Maar er zijn ook twee handen die de cirkel lijken te dragen of voorzichtig vast willen pakken. Er is het gezicht rechts, geschilderd in grijsbruine tinten, dat naar een horizon ver buiten de contouren van het schilderij lijkt te staren. En een geometrische vorm bovenaan, bestaande uit een assenstelsel waarin vier pijlen een circulaire beweging aanduiden. Strakke vlakken en rafelige randen, die doen denken aan gescheurd papier, verbinden deze elementen tot een collageachtige compositie.
Een kosmogram is een visuele, vaak geometrische representatie van het universum zoals begrepen vanuit een spirituele of culturele context, en getuigend van een bepaald wereldbeeld. De figuur met pijlen in de bovenhoek is een zo’n kosmogram, gebaseerd op het Kongo-kosmogram. Wanneer ik ernaar vraag, vertelt Rosina dat hij niet de intentie heeft om de specifieke betekenis daarvan toe te lichten. Het schilderij kun je beter zien als een verkenning van een variatie aan impressies die hij in losse fragmenten verzamelt, bewerkt en vervolgens op het doek samenbrengt. Zijn werkwijze is te vergelijken met sampling, waarbij hij beelden uit verschillende bronnen associatief met elkaar verbindt. De precieze betekenis van deze symbolen en verwijzingen is voor Rosina minder van belang. Niet het antwoord, maar de vragen die het bij de kijker oproept staan centraal, en het potentieel van die vragen om nieuwe inzichten op te roepen.
Zijn proces kent meerdere stappen. Het verzamelen van beelden is een constant en vaak intuïtief proces. De inspiratie kan overal vandaan komen, online en offline, en visueel of meer inhoudelijk zijn. Voor een nieuw schilderij combineert hij deze beeldfragmenten uit zijn voortdurend groeiende archief, na ze eerst digitaal te hebben bewerkt. Zo zijn de handen in The Cosmogram gebaseerd op een ets van de Duitse schilder Albrecht Dürer. De oorspronkelijke hand heeft hij uitvergroot, verdubbeld en gespiegeld voordat hij hem op het doek schilderde.
Het gezicht rechts is gebaseerd op een foto van een van de bronzen beelden uit Benin: een van de bekendste voorbeelden van roofkunst. Rosina schilderde niet het object zelf, maar een foto ervan; een representatie van een representatie. Daarmee verwijst het beeld niet alleen naar het object zelf, maar ook naar vragen over eigenaarschap, authenticiteit en reproductie die inmiddels nauw verbonden zijn met deze verzameling bronzen beelden. Ook in The Cosmogram ontstaat zo weer een nieuwe context waar nieuwe betekenis uit kan voortvloeien.
Rosina’s stem klinkt onmiskenbaar door in zijn stijl en techniek. Elk vlak op het doek stelt hem in staat om een andere beeldtaal te verkennen. Zo zijn er meer strakke velden waarin hij vooral met licht en schaduw speelt, afgewisseld met gedetailleerde en gelaagde schilderingen van het gezicht en de handen. De oranje en gele onderschildering schijnt op verschillende plekken door, zeker op de vlakken waar de verf in dunne lagen is aangebracht. Een sterk contrast ontstaat door de blauwtinten die hij op het oppervlak laat terugkomen. Vooral deze kleur is herkenbaar in veel van zijn werken. Niet alleen dit schilderij, maar ook zijn praktijk in het geheel laat zich enkel identificeren door de variatie aan mogelijkheden die erin schuilt.
De veelheid aan onderwerpen kan het werk een zekere ambiguïteit geven, waardoor het geen eenduidig punt lijkt te maken. De openheid creëert een zekere afstand, maar ook ruimte voor interpretatie. Hoewel de afgebeelde elementen losjes worden verbonden, verwijzen ze wel naar existentiële en metafysische vragen, en de manier waarop kunst zulke kwesties kan belichamen. Waarbij The Cosmogram deze verkenning op één doek toont, vertelt Rosina dat hij recent vaker voor een meer eenvoudige opzet per doek kiest. In plaats van een combinatie van beelden in één werk, maakt hij constellaties door verschillende, losse werken te combineren. Dit stelt hem in staat om nog meer van zijn interesses parallel te verkennen. The Cosmogram zet de kijker aan om geen eenduidige conclusies te trekken, maar om de waarde te zien van een veelheid aan verbanden en mogelijkheden. Dit werk speculeert over wat er mogelijk is als we de drang om eenduidige antwoorden te vinden even loslaten.
Dit artikel is gepubliceerd in Metropolis M Nr 5 – 2025 Wie is Nederland
Rowan Stol
is freelance curator, programmeur en onderzoeker
