Fiona Lutjenhuis bij 1646 – Brood en spelen
Dit weekend sluit de tentoonstelling van Fiona Lutjenhuis bij 1646.
Al enige tijd maakt Fiona Lutjenhuis werk waarin ze haar jeugd in een religieuze sekte verwerkt. Ook in haar huidige tentoonstelling bij 1646 keert het onderwerp terug, in wat je op het oog een lentetentoonstelling kunt noemen, met overal bloemen op de muren die uit een grote hoog op de wand geschilderde open mond op je neerdalen. Het is een paradijselijk droomlandschap, waarin een hemelbed een centrale positie inneemt. In de kast geen boeken die de geest verruimen, maar paddo’s, die klaar staan om geconsumeerd te worden. Het zijn The Watchers, een zelfgemaakte verzameling houten poppen. Lutjenhuis heeft ze gebaseerd op een mix van Kokeshi poppen uit Japan en beelden die je kunt vinden in graftombes in Egypte.
De tentoonstelling zit vol transcendente elementen en verwijzingen, aliens en mysterieuze figuren uit de geschiedenis van religie en spiritualiteit. Zo verwijst de titel van de tentoonstelling Ankhmania, naar de naam van een buitenaards wezen dat zeer aanwezig was in Lutjenhuis’ familie. Het was zowel een helende figuur als een boodschapper die via spirituele mediums werd gekanaliseerd. Het woord Ankmania verwijst naar het oude Egyptische symbool ‘Ankh’, dat staat voor eeuwig leven, onsterfelijkheid, dood en wedergeboorte. Het beroemde teken was een integraal onderdeel van tal van decoraties in Lutjenhuis’ ouderlijk huis.
De tentoonstelling maakt als totaalinstallatie een psychedelische indruk. Je wordt erdoor opgetild, en in een radicaal andere wereld geplaatst, vol details uit het leven van Lutjenhuis bij de sekte uit haar jeugd. De sekte, Malva, hield er een radicale wereldvisie op na, vol dood en verdoemenis. In de tentoonstelling worden in lijn met de ervaringen van toen thema’s zoals het bovennatuurlijke, de dood, god(en) en religie verkend. Een hoofdonderdeel is het zelfgebakken brood, een transcendent voertuig bij uitstek, weet iedere gelovige. Lutjenhuis houdt erg van brood, het doet haar denken aan vroeger, maar het roept ook veel religieuze associaties op, van offergaven tot het laatste avondmaal. Niet alleen thuis, maar ook op school werd haar geleerd hoe ze het moest maken, zegt ze hierover. ‘Brood bakken is troostend. Het doet me denken aan een veilig gevoel in een situatie waar alleen chaos was’, schrijft ze.
Met een vader die in aliens geloofde en zijn dochter deed geloven dat er buiten in de wereld in elke driehoek een verborgen zat, moet het ontvluchten van de sekte niet makkelijk geweest zijn. Des te opvallender is het mededogen waarmee ze in Den Haag over die half spirituele half echte wereld vertelt. Het boezemde kennelijk niet alleen maar angst in over het naderend onheil, maar kon je ook blijmoedig stemmen over al het goede dat er ook was. In vergelijking met haar vorige installaties maakt Ankmania een opgeruimde indruk, is vrolijk en opgewekt, vol humor. Ze heeft zelf sektarische knuffel gemaakt, het tweekoppige Agnus Deities, een lam dat niet als zijn naamgever, het Lam Gods, stijf en plechtig in de wei God moet representeren, maar dat knus van onder het bed tevoorschijn komt en je ondeugend met drie ogen aanstaart.
Dit artikel is als beeldbijdrage gepubliceerd in Metropolis M Nummer 6 – 2025 Regeneratie
Fiona Lutjenhuis, Ankhmania, 1646, Den Haag, t/m 19.1.2025
Domeniek Ruyters
is hoofdredacteur van Metropolis M
