metropolis m

Drie teksten in dit thema beginnen met een specifiek moment in de tijd. Dat is geen toeval. Het heeft alles te maken met de eerste helft van 2020 waar vanaf februari Europa piepend en krakend tot stilstand kwam om vervolgens onverwachts in een stroomversnelling te komen dankzij de wereldwijde demonstraties rondom de moord van de Amerikaanse George Floyd. Het deed me denken aan het boek van Daniel Kahneman met de titel Thinking Fast and Slow (2011) waarin hij beschrijft hoe onbetrouwbaar het menselijk denken is, omdat het constant onderhevig is aan invloeden van buitenaf. Stel iemand de vraag of Gandhi ouder of jonger dan 114 was toen hij stierf en je krijgt een veel hogere inschatting van zijn werkelijke leeftijd dan als je dezelfde vraag stelt met het getal 35. Ook de menselijke neiging om een lastige vraag om te buigen tot een waar ze wél een antwoord op kunnen formuleren komt aan bod.

Die neiging heeft zich in het Nederlandse culturele veld duidelijk geopenbaard met het recente gestuntel van instellingen rondom een vraag die ze al sinds de jaren tachtig wordt gesteld, maar die tot voor kort op weinig respons kon rekenen. De tijdsgeest was er naar hun mening niet naar, tot deze zowel aangekondigd als ongelegen opdook in de vorm van protesten en opiniestukken. In haar essay ‘Toward a Black Feminist Poethics: The Quest(ion) of Blackness Toward the End of the World’ (2015) zet Denise Ferreira da Silva uiteen hoe er onderscheid wordt gemaakt tussen heden, verleden en toekomst om ongelijkheid in het leven te roepen. Mensen uit bepaalde delen van de wereld worden in Europa nog steeds gezien als ‘achterlijk’; zij zouden achterlopen op het heden, aan de verkeerde kant van de tijd staan. Net als locatie wordt tijd gebruikt om mensen van elkaar te scheiden, om te bepalen wie er in is en bovenal wie er uit is. Ook mode, de insteek van dit thema, is onderhevig aan een vorm van hiërarchisch denken over met name tijd. Je zou zelfs kunnen stellen dat de manier waarop wij mode vandaag denken te kennen hierop gebaseerd is, dat het onderscheid tussen de mensen die actief mode tot zich nemen en de mensen die dat op meer passieve wijze doen wordt gemaakt op basis van tijd.

Dat kan anders. In Mode/s wordt aandacht geschonken aan de cyclus van kleine en grote fenomenen en de manier waarop leven en dood elkaar aanhoudend overlappen; van Mary Wangs afnemende aandrang zich in de ochtend te kleden tot de ontwikkeling van een begrip als circulariteit in de mode zoals deze door Aurélie Van de Peer is omschreven en door Elisa van Joolen en Tenant of Culture in praktijk gebracht. Simon Wald-Lasowski verzorgt in de aanloop naar een tentoonstelling in september bij W139 in Amsterdam een beeldbijdrage waarin hij zijn ontwikkeling van fotograaf tot kunstenaar schetst en tegelijkertijd op humoristische wijze reflecteert op (beeld)consumptie. De stukken in dit thema zijn inkijkjes in een alternatieve wereld waarin mode de tijdsgeest nauwlettend omsluit.