metropolis m

‘De eerste figuur ontwikkelde ik voor mijn afstudeerproject. Daaraan voorafgaand werkte ik aan een opera die een jaar na mijn afstuderen plaatsvond, in 2011. Ik heb twee wezens ontwikkeld in 2011, Mammoth Imperator en Lucy, en het jaar daarop had ik een tentoonstelling in het Franse St. Etienne met de complete opera, met Mammoth Imperator, Walking Whale en Terminator Pig, die daarna toerde door Europa. Toen ik begon aan dit project realiseerde ik me snel dat onderzoek, net als de odyssee en de zoektocht, een belangrijk onderdeel van mijn werk als kunstenaar is.’

‘Omdat ze dat zijn. Mijn projecten beginnen altijd vanuit een mysterie dat ik moet oplossen en zo verworden ze tot lange odyssees. Ik werk vaak samen met honderden experts die me adviseren hoe ik de dingen die ik wil doen kan uitvoeren. Het voelt echt als een avontuur, hoewel het geen fysiek avontuur is.’

‘Meestal via het internet. Toen ik op zoek was naar uitgestorven talen voor Cleopatra heb ik geleerden benaderd die voor mij contact hebben gezocht met mensen in verlaten Syrische dorpjes. Mensen die ik normaalgesproken nooit direct zou kunnen benaderen. Voor de tentoonstelling in Palais de Tokyo ben ik naar de Thaise jungle gegaan voor olifantentranen. Dus soms reis ik ook fysiek.

‘Ik werk aan een project over olifanten en ik wilde zien hoe in de tempels van Angkor Wat in Cambodja olifanten worden gebeeldhouwd. Vervolgens ben ik naar Thailand gegaan omdat ik echte olifanten wilde zien. Voor een van de sculpturen in Palais de Tokyo had ik olifantentranen nodig, dus vroeg ik een chauffeur in Thailand om me naar een goede plek te brengen. Ik maakte foto’s en video’s en zag op een gegeven moment dat de oudste olifant aan het huilen was. De verzorger vertelde me dat dat normaal is voor een oude olifant. Dus ik ving een traan op in een fles en nam het mee naar Londen.’

‘Mijn tentoonstelling gaat over de oorsprong van het leven en de oorsprong van het bewustzijn in het bijzonder. Ik vroeg aan zoölogen: als de mens tijdens de evolutie geen bewustzijn had gekregen, welke bewuste soort zou dan dominant zijn geweest? Ik kreeg verschillende antwoorden en koos de olifant eruit. Ik las over een onderzoeker in de jungle die het vrouwelijke stamhoofd van een olifantenfamilie zag doodgaan. Drie dagen lang bleef de familie in de buurt van haar lichaam. De eerste dag keken ze naar haar, de tweede dag bleven sommige olifanten bij het lichaam terwijl andere bladeren haalden om haar lichaam te bedekken, allemaal in stilte, en de laatste dag begonnen ze te toeteren waarna ze het lichaam verlieten. De onderzoeker herkende hierin een doodsritueel. Olifanten hebben hun eigen taal die goed ontwikkeld is, maar die wij niet begrijpen. Pas is ontdekt dat olifanten de wolken horen bewegen en dat dat de reden kan zijn waarom ze weten waar ze water kunnen krijgen wanneer er droogte is. Er zijn veel interessante feitjes over olifanten.’

‘Ik ben een familie van tien olifanten aan het maken. Elke olifant wordt teruggebracht tot een specifieke biologische staat of functie, precies zoals de figuren uit mijn opera prehistorische wezens waren die geluid konden maken. Omdat het gaat over bewustzijn heb ik gezocht naar hoe je op een artificiële manier emoties kan doen ontstaan. Gaat het alleen om hormonen en biologische processen of is er nog iets anders? Maar om je vraag te beantwoorden: een van de olifanten is ontworpen om constant verdrietig te zijn. Het is een referentie aan de pleureuses, de huilers of klaagsters uit de antieke geschiedenis. Mijn sculpturen zijn allemaal driedimensionaal, computergestuurd en gemaakt met industriële technieken die gebruikt worden voor massaproductie. Ik breng het leven en de dood, emoties, wezens en stemmen voort op een manier die ethische vragen doet rijzen. Is dit wat we willen?’

‘Omdat mijn werken ontzettend vormgegeven zijn dacht ik dat het interessant zou zijn om ze te presenteren als in een demonstratiestand. Het is nog in ontwikkeling, maar je moet je een platform voorstellen dat de olifantenfamilie presenteert. In het midden staat een centrale stand en eromheen worden stemmen afgespeeld.’

‘Mijn idee was om de 108 miljard stemmen van de homo sapiens te laten horen: dat is het aantal mensen dat op aarde heeft geleefd sinds het ontstaan van de soort honderdduizend jaar geleden. Ik dacht: wat als ik de gehele mensheid zou kunnen laten zingen op hetzelfde moment? De stemmen staan voor de oorsprong van taal, het omslagpunt toen de chimpansees een gearticuleerde taal hebben ontwikkeld. In het begin wilde ik de hele evolutie van taal tonen, maar dat zou te veel zijn. Daarom heb ik me gericht op de FOXP2, waarover ik gelezen heb in The Third Chimpanzee van Jared Diamond. Hij stelt dat er op een bepaald moment een mutatie heeft plaatsgevonden in de genen waardoor het strottenhoofd naar beneden kon en waardoor de mens de taal heeft doen ontstaan. Ik richt me op dat moment. Ik heb taalkundigen van over de hele wereld benaderd om te begrijpen wat er is gebeurd en hoe dat kon gebeuren. Er zijn maar vijftien à twintig taalkundigen die zich hierin hebben gespecialiseerd. Ik werk samen met Pierre Lanchantin die werkt in het spraaksyntheselaboratorium in Cambridge. We werkten al samen aan Cleopatra’s stem. We ontwerpen stemmen die over verschillende koren worden verdeeld naar gelang de leeftijd. Er zullen 24 verschillende groepen van individuen zijn die op verschillende momenten zingen en praten.’

‘Ik las over Dante’s Paradiso, dat opgedeeld is in verschillende hemelsferen, toen ik onderzoek deed naar de wolkentheorie en daarvoor Benjamin Brattons theorieën over wolkenstructuren als stapelingen las. Ik vond het grappig dat je aan de ene kant het paradijs hebt, dat zich in de lucht bevindt en waar de zielen huizen na hun dood, en dat we aan de andere kant het hebben over de cloud en dromen over artificiële intelligentie. Misschien bestaan we op een dag alleen nog als zielen en virtuele entiteiten.’

‘In mijn atelier heb ik een grafiek. De verticale as is de lucht en gaat diep de grond in, en de horizontale as stelt het verleden en de toekomst voor. Ik heb geprobeerd om al mijn projecten op deze grafiek te plaatsen. The Opera of Prehistoric Creatures staat bijvoorbeeld diep in de grond in het verleden, maar er is ook een lijn naar het heden omdat ik ze nu nieuw leven in blaas. Cleopatra gaat van het verleden naar vandaag, of misschien de toekomst. Screams from Hell staat alleen op de verticale as: van diep in de grond breng ik het naar het aardoppervlak in de galerie. Het koor in Palais de Tokyo gaat van het verleden naar de toekomst, terwijl de olifanten in een parallelle wereld staan: ik breng ze niet opnieuw tot leven, maar ik maak ze nieuw en kijk hoe ze hadden kunnen evolueren.’

‘Curator Christian Jankowski kwam naar mijn atelier tijdens de Frieze Week in oktober. We hebben gepraat en hij vroeg me om iets voor te stellen. Ze stuurden me een lijst op van alle beroepen die in Zürich gevonden kunnen worden, van bakkers en taxichauffeurs tot aan chirurgen. Elke kunstenaar moest twee of drie opties geven. Ik vond het feit dat je geen project maar een samenwerking voorstelt leuk. Ik sta op gelijke voet met de andere persoon, of “gastheer” zoals Jankowski ze noemt. Mijn gastheer is ingenieur bij een laboratorium voor autonome voertuigen en heeft zich gespecialiseerd in het ontwerpen van besluitvormingsprocessen in autonome auto’s.’

‘De autonome auto’s zijn op een bepaalde manier de nieuwe beesten. Ze kunnen zelf navigeren en ze zullen ons gaan vervoeren. Mijn gastheer Matthias Bürki geeft de intelligentie van deze beesten vorm. Het project gaat over de oorsprong van liefde. Ik breng twee beesten met elkaar in contact die verliefd worden. Liefde verscheen zo’n 150 miljoen jaar geleden met de eerste zoogdieren. Ada Lampert stelt in haar boek The Evolution of Love dat liefde verscheen met de eerste zoogdieren, omdat de hormonen die ontstaan bij verliefdheid alleen van warmbloedige wezens kunnen komen. Tijdens mijn onderzoek naar de eerste zoogdieren vond ik een soort genaamd “cynodonten” die de ontbrekende schakel zijn tussen dinosauriërs en zoogdieren. Ze zijn warmbloedig, maar leggen nog eieren. Dus ik stel me voor dat liefde zou kunnen zijn ontstaan bij de cynodonten. Ik heb twee cynodonten die verliefd worden ontworpen, met hormonen en lokroepen.’

‘Ja, maar alleen de delen die ik nodig heb, zoals de hersenen, delen van het gezicht en hun voortplantingsorganen. Ze geven hormonen door en doen lokroepen en ik vul de ruimte met “antiliefde-drugs”, de medicatie die wordt gebruikt voor chemische castratie. Je moet je deze twee wezens voorstellen: je kunt alleen de bovenkant van hun hoofd zien en ze begeven zich in een mist van antiliefde-drugs. Ze zijn uitgevoerd door mijn gastheer met technieken die hij normaal gebruikt voor auto’s. Als het mannetje het vrouwtje een signaal stuurt moet zij hierop reageren. We zijn deze interacties aan het testen.’

‘Dat is nog niet duidelijk. Volgens de regels van Manifesta moeten we twee werken tonen: een in de werkruimte van de gastheer en een op Manifesta. Ik wil graag dat het belangrijkste werk getoond wordt op de universiteit. Er is een entreehal met balkons, ramen en enorme gangen. Je zou de mist vanaf verschillende niveaus kunnen zien zonder dat je weet wat er gebeurt. Ik zou dit ook kunnen doen in een museale white cube, maar ik denk dat de uitdaging groter is om het te tonen op een plek die niet bedoeld is voor kunst. Misschien is juist het tonen van kunst in musea wel een prehistorisch idee.’