metropolis m

Rullens’ manier van werken doet denken aan wat de dichter John Keats eind december 1817 beschreef als ‘non-mastery mastery,’ of ‘negative capability,’ het vermogen om in onzekerheid en twijfel te verkeren zonder te streven naar duidelijke antwoorden. Bij Machteld Rullens zijn de kartonnen dozen als drager één met de verfbehandeling, die discreet of juist gemeen kan zijn. Kleuren spatten er vanaf of vleien zich op het oppervlak. Ze onderzoekt alle mogelijkheden van de verf en het karton in een serieus spel waarin ze supersnel werkt, met de wisseling tussen alles zeker weten en niets weten – het tussengebied waarin ze zich thuisvoelt. De vruchtbare stroom van beelden in haar hoofd vormt  de tegenhanger van haar frustrerende dyslectie. 

Ze wil deel uitmaken van de verwantschapsketting van kunstenaars die haar raken, zoals Mary Heilmann, Elizabeth Murray, Meuser, Franz West, Eva Hesse, Isa Genzken, Maria Lassnig en Kurt Schwitters. Al deze stijlen zijn ook materiaal dat gevormd kan worden. Het is als bij scratchen: het gaat om het vinden van de juiste groef, kleuren en vormen dagen elkaar uit. Ze is een meester in het vinden van de ‘verkeerde’ kleur die precies doet wat ze hoopt: ‘Ik zoek de vrijheid die abstractie mij geeft, niet te veel toevoegen en niet te weinig doen. Het werk vuil en fris houden. Intentie, verlangen en impuls zichtbaar houden.’ Het register dat ze bespeelt, varieert van gemanicuurde rechthoeken tot verwrongen abstracties die geïnspireerd lijken op wat je vindt bij autosloperijen. 

Rullens houdt ervan om te zien wat kleur en vorm doen met iemands lichaam. Modeontwerpers modelleren op een mannequin, draperen, omzomen, proberen kleur uit, drukken in en puilen uit. Wham! Bam! Thank you Ma’am, Rei Kawakubo, Miuccia Prada, Vivienne Westwood, Sexy Librarian meets Joan Jett.

Ze bekijkt het werk in haar studio als een architect die rond zijn schaalmodellen loopt om de volumes en kleuren te beoordelen. Haar dozen met alleen subtiele ingrepen zijn het meest commercieel. Hier ontpopt Rullens zich als de Agnes Martin van de kartonflap en de Donald Judd van de gestapelde rangschikkingen. Deze minimalistische werken zijn fotogeniek in de wereld van het interieur, maar tegelijkertijd ook verontrustend. Hoewel de dozen van hun inhoud zijn ontdaan blijven herinneringen rondspoken in de blootgelegde holtes.

De dikke laag giethars versmelt de kartonnen wandobjecten met hun beschilderde huid tot een keihard geheel. Epoxy verleidt de kijker met haar glans om het werk aan te raken. De vraag ‘wat voor materiaal is dit?’ moet soms verder onderzocht worden. Het kan gebeuren dat daarmee het kunstwerk tegen de grond stuitert. In één klap wordt de grens tussen toeschouwer, object, wand en harde vloer doorbroken. Dit doet me denken aan het recent uitgegeven boek Concrete Comedy: An Alternative History of Twentie van David Robbins, waarin een vorm van humor wordt beschreven die niet via taal gaat. ‘Concrete Comedy is the comedy of actions and objects – the comedy of doing rather than saying.’

Tijdens haar werkperiode in de studio van de Frans-Algerijnse kunstenaar Neïl Beloufa leerde Rullens met epoxy te werken. De synthetische glans sluit het karton en de kleur hermetisch af – het kunstwerk openbaart zich. Glans heeft geen kleur maar is wel gerelateerd aan felheid.  Bovendien heeft glans een flitselement; het glinstert en er ontstaat een spiegeleffect. Volgens de evolutionaire psychologie komt onze liefde voor glans voort uit onze aantrekkingskracht tot water. Onze aangeboren drang naar water maakt glans zo onweerstaanbaar.

Op bezoek bij mij thuis, sloeg ze het boek Medieval Bodies: Life, Death and Art in the Middle Ages (2018) van Jack Hartnell open bij het hoofdstuk ‘Feet’. Haar blik viel op het oud-Nederlandse woord voor bevochtigen: ‘Dwaet’. Dit vonden we de ideale titel voor haar solotentoonstelling in de Brusselse galerie Sorry We’re Closed in 2023, en tot onze verbazing  gingen ze ermee akkoord. Titels zijn sowieso belangrijk voor haar, ze geven haar werk een denkrichting en sfeer. De twee boeken die ze tot nu toe maakte, heten Full of Emptiness en Scrapyard Abstraction, waarin ze haar werk steeds met foto’s uit haar dagelijkse leven combineert. De kartonnen dozen zijn bij haar uit hun dagelijkse werkelijkheid onttrokken om als kunstwerken te dienen. De lage status van de dozen en het gemak waarmee het karton tot afval wordt, geven haar de volledige vrijheid om te experimenteren met wat kleur doet met vorm. Haar praktijk barst uit zijn voegen van de zin om te maken. Maken om de depressie over de wereld buiten de deur te houden en om de machteloosheid te weerstaan. De schilder Joan Mitchell omschreef het zo: ‘Feeling, existing, living. Feeling your existence, not just survival. Painting is a means of feeling “living”.’ In het atelier kan je zonder vrees zijn. Machteld zonder vrees.