Verscheurde effigy van Mark Rutte leidt tot onbegrip in Breda – burgemeester Depla vraagt om opheldering bij organisator Clublokaal – Organisator & verantwoordelijk collectief reageren per statement
De tentoonstelling (un(h)armed bij Cloblokaal, die eindigde met een demonstatie en vernietiging van een effigy van Mark Rutte is in Breda op onbegrip gestuit. Een artikel in BredaNu waarin de actie werd beschreven en de traditie van de effigy uitgelegd, heeft tot vragen van de lokale VVD geleid. Burgemeester Depla schreef de organisatie een brief, waarop Clublokaal en de verantwoordelijke kunstenaars een statement publiceerden.
Naar aanleiding van de afsluiting van de expositie (un(h)armed op 14 juni 2026, een omvangrijke tentoonstelling in Clublokaal Breda, die was gewijd aan de huidige militariseringsgolf in Europa, verscheen er een ooggetuigenverslag op BredaNu. Het lokale nieuwsplatform beschrijft hoe de ‘mars’ met een effigy van Mark Rutte eindigt in de vernietiging ervan, overeenkomstig de Filipijnse traditie die de inspiratie vormde voor deze vorm van protest.
Fig van het verantwoordelijke Filipijnse collectief Balik/Bayan legt uit waarom ze het zo deden: ‘Wereldwijd maken mensen al eeuwenlang effigies, maar in de Filipijnen zijn ze sinds de jaren zestig niet weg te denken als verzetsmiddel. Het is leuk om als diaspora deze cultuur te delen.’ Fig vertelt dat de pop van Mark Rutte deze middag symbool stond voor de huidig golf van ‘imperialisme en militarisering’: ‘We vernietigen hem als symbool dat ons afleidt van solidariteit en verzet, en ons medeplichtig maakt aan oorlog en genocide.’ Het is niet de persoon Rutte die wordt aangevallen, voegt hij daar nog eens ter verduidelijking aan toe.
Niettemin zijn er na deze berichtgeving door de VVD in het college van burgemeester en wethouders vragen over de manifestatie gesteld. Ook ontving Clublokaal een brief van burgemeester Paul Depla van Breda, waarop het inmiddels publiekelijk reageerde.
Clublokaal reageert
In statements die via Instagram en een nieuwsbrief zijn verspreid reageren zowel het Filipijnse collectief Bayik Baklan als organisator Clublokaal (zie onder).
Het bestuur en kernteam van Clublokaal schrijven dat de actie symbolisch van karakter was, overeenkomstig de culturele traditie die overal ter wereld gangbaar is maar speciaal op de Filipijnen, waar ze sinds de jaren zestig niet weg te denken als verzetsmiddel. In het statement wordt fig, lid van het Filipijnse collectief, aangehaald die schrijft dat Rutte als pop is afgebeeld. Ze zijn niet geïnteresseerd in het aanvallen van de persoon, maar wel van diens politiek: ‘We leven in een gewelddadig systeem waarin ons geld nu voornamelijk naar defensie gaat. Wij zitten met onbetaalbare huur, dure boodschappen en een steeds onzekerder sociaal stelsel. Het geld gaat niet naar wat mensen echt nodig hebben. Ons geld gaat naar oorlog, genocide en onderdrukking, en dit wordt voor ons bepaald. Waarom zouden wij dan geen geweld gebruiken tegen een papier-maché pop, een symbool van dit échte geweld?’
Kunst mag schuren. Sterker nog, het is een van de wezenlijke functies van kunst om vragen te stellen, te confronteren en ruimte te creëren voor reflectie en debat
Clublokaal erkent de kwetsbare positie van de politiek in het huidige maatschappelijke klimaat, door alle bedreigingen, intimidatie en agressie richting politici en andere publieke ambtsdragers, maar juist daarom is het belangrijk ‘zorgvuldig onderscheid te maken tussen een artistieke uiting die maatschappelijke ontwikkelingen bevraagt en gedrag dat gericht is op het intimideren of schaden van personen’.
‘Kunst mag schuren. Sterker nog, het is een van de wezenlijke functies van kunst om vragen te stellen, te confronteren en ruimte te creëren voor reflectie en debat. Artistieke vrijheid en vrijheid van meningsuiting zijn fundamentele waarden binnen onze democratische samenleving. Het bestuur, het kernteam, de kunstenaars en de deelnemers van Clublokaal staan voor deze vrijheden en voor de ruimte die kunst nodig heeft om kritisch, uitdagend en soms confronterend te zijn.’
Bayik Baklan
Bayik Baklan ziet de actie van de VVD als een brutale poging tot het inperken van de vrijheid van meningsuiting in kunst. Het collectief rept iedereen op Clubokaal te steunen, nu er stemmen opgaan het te korten in subsidie:
We maintain that art does not exist simply to exist. It is a tool that we can and should use in our struggles against systems of oppression and destruction. It should not remain in institutions, locked away from the people. We wholeheartedly stand by @clublokaal_breda and their courage to mount an exhibition exploring these themes, and their commitment to the Breda public as a space for direct action and community. We cannot default to the Randstad as a place to have these critical meetings and discussions. They should take place in all regions of the Netherlands. Therefore, we do not believe that Clublokaal’s right to public funding should be put into question—instead, we must wonder why more initiatives like theirs continue to be censored and defunded.
