Het belang van ruimte – Autonome Beeldende Kunst Kunstacademie Maastricht – Graduation Show 2026
Dit jaar toont de afdeling Autonome Beeldende Kunst (ABK) van de Kunstacademie Maastricht voor het laatst hun afstudeertentoonstelling in het historische Stuersgebouw, in het centrum van Maastricht. Terwijl het hoofdgebouw van de academie wordt verbouwd, zijn alle andere afdelingen inmiddels uitgeweken naar een ruimte buiten te stad. Juist nu de eigen ruimte van de afdeling ABK op het spel staat, lijken de studenten van deze afdeling het belang van hun ruimte te willen benadrukken. Arent Boon bezocht hun afstudeertentoonstelling Clusterfuck.
Het Stuersgebouw biedt een sfeervolle setting: in het door Pierre Cuypers ontworpen, als Rijksmonument bestempelde complex, krijgt elk van de afstuderende studenten van ABK een eigen ruimte om hun afstudeerwerk te tonen. Waar de een de eigen ruimte gebruikt voor intieme, persoonlijke reflecties, biedt de eigen ruimte voor de ander een kans om een complex onderwerp op een gelaagde manier te onderzoeken.
De andere afdelingen van de Kunstacademie houden normaal huis in het vlak naast het Stuersgebouw gelegen complex aan het Herdenkingsplein, bestaande uit historische gebouwen en nieuwbouw van architect Wiel Arets uit de jaren negentig. Terwijl de verbouwing van dit complex gaande is, is het voor de afdeling ABK vooralsnog onduidelijk wat hun nieuwe thuis zal worden. Met de titel Clusterfuck gebaren de afstudeerders van ABK dit jaar naar het gedeelde gevoel van spanning en onzekerheid dat ze ervaren, binnen de academie en de wereld daarbuiten.
In de aankomsthal op de begane grond is de deur naar het werk van Lorenzo Meloni, Somewhere between a church and a restroom, but somehow both felt equally sacred, gesloten. Wie zijn ruimte wil betreden, wordt verzocht de deur achter zich te sluiten. Meloni heeft een imposante ruimte met een groot, neogotisch raam en hoog plafond met een kruisribgewelf gekregen, die hij heeft volgehangen met tekeningen van grote mannenbillen, stijve piemels en kinky seks. Net als in sommige Italiaanse kerken helpt een grote spiegel op de vloer om de schetsen op het plafond in detail te kunnen bekijken. In een tekst op de wand beschrijft de kunstenaar deze ruimte als een altaar, waar zachtaardigheid, gewelddadigheid, verlangen en seks vereerd worden. Hoewel deze beschrijving wat geforceerd aandoet, weet Meloni toch indruk te wekken met de intieme en onbevangen manier waarop hij mannelijke seksualiteit afbeeldt in zijn werk.
In tegenstelling tot Meloni plaatste Bart Kelleter naast de ingang van zijn ruimte een uitnodiging voor bezoekers om binnen te treden. In het Duits weliswaar, net als de titel van zijn werk: Wir haben es nicht gewußt. Wie door de deur stapt, betreedt een grote ruimte gevuld met objecten. Kelleter toont schilderijen, waarin hij onder andere het type blokvormige woningen afbeeldt die je ziet als je vanuit Limburg de Duitse grens oversteekt. Maar de kunstenaar verwerkt ook beelden uit de media, zoals van kolonel Gaddafi, en grimmige boeken van neonazistische uitgeverijen die hij in tweedehands winkels heeft gevonden. Zijn ruimtevullende installatie wekt de indruk van een kringloop waar je bij elk bezoek nieuwe beelden en objecten tegenkomt die telkens opnieuw doen afvragen welke verhalen en betekenissen ze met zich dragen. Met Wir haben es nicht gewußt wijst Kelleter op de spookachtige wijze waarop het verleden in het Limburgse alledaagse leven aanwezig blijft.
Op de begane grond heeft Thijs Stienen met zijn werk 100 zebra’s de wanden en vloeren van een hoge ruimte met grote ramen gevuld met kleurrijke schilderijen op katoenen doek. Een soort zebrapad op de vloer markeert de route die bezoekers kunnen volgen door deze ruimte heen.
Achter twee loshangende doeken van Stienen is de doorgang te vinden naar Fly fliege fly van Emma Penders. Dankzij de verscheidenheid aan installaties in deze donkere ruimte, waarvan de ramen behendig met aluminiumfolie zijn afgeplakt, vormt dit werk eerder een kleine tentoonstelling. Zo worden er filmfragmenten geprojecteerd van nachtelijke opnames van een bosachtige omgeving waar verschillende dieren doorheen lopen. Op een grote, houten tafel liggen vliegeneitjes. Er worden geluiden van vleermuizen afgespeeld, die voor het menselijk oor niet te horen zijn.
In haar werk vraagt Penders aandacht voor dieren, zoals vliegen, die normaliter door de mens over het hoofd gezien worden. Tegelijkertijd toont ze in haar installaties hoe mensen altijd op hun eigen, menselijke manier naar de natuurlijke omgeving kijken. Met zowel de Gilbert de Bontridderprijs als de Henriëtte Hustinxprijs heeft Penders erkenning gekregen voor de gelaagde wijze waarop ze de verhouding tussen de natuur en de mens weet te verbeelden.
De ruimte waar Penders haar werk toont, biedt doorgang naar de binnenplaats van het Stuersgebouw. Tijdens de opening werd op de binnenplaats muziek gedraaid en verkochten de studenten voor een bescheiden bedrag drankjes aan de gasten. Ook tijdens de tentoonstelling zijn de kunstenaars hier te vinden om samen te kletsen, een sigaretje te roken of een kop koffie te drinken.
In een aan de binnenplaats gelegen serre toont Fleur Diem haar werk The Garden of Relations. Ze toont sculpturen zoals ineengezakte taarten en verslapte strikken die van het plafond hangen. De wanden heeft ze zalmrode geverfd. Bij de ingang heeft de kunstenaar een informatiebord geplaatst waarop ze de bezoekers met klem verzoekt deze ruimte alleen te betreden als ze hun schoenen uitdoen of de roze schoencovers gebruiken: ‘Beste bezoeker, je kunt de ruimte enkel betreden onder de condities van de maker.’
Ook aan de binnenplaats van het Stuersgebouw gelegen, is de ambitieuze installatie Post Ark Moblique van het Soep Collective. Hun werk houdt het midden tussen een schip, een grote kar en een markthal. Aan de binnenzijde staan gevulde boekenkasten en muziekinstrumenten. Op de planken aan de buitenzijde, als het ware de marktkramen, deelt het collectief schetsen en teksten waarin ze prangende vragen stellen over het gemeenschapsgevoel en de thuisbasis van de autonome kunstenaars uit Maastricht: ‘Hoe kunnen de we energie van de academie behouden en naar buiten brengen wanneer er niks meer is om aan vast te houden?’
Tijdens de opening van Clusterfuck organiseerde het Soep Collective een performance rond de installatie, waarin ze de ark ceremonieel openden en gratis eten uitdeelden aan alle aanwezigen. Dezelfde avond ontvingen ze de Mique Eggermontprijs.
De werken van de andere afstudeerders van de Kunstacademie Maastricht, van uiteenlopende richtingen zoals vormgeving, communicatie en architectuur, werden samen getoond in Hal 7 van het ENCI-complex, een voormalig industrieel terrein buiten de stad. Vlak voorbij de ingang van deze imposante, betonnen hal toonden de afstudeerders van Autonome Beeldende Kunst een collectief gemaakte replica van de binnenplaats van het Stuersgebouw, bestaande uit foto’s die op een kartonnen wand zijn gedrukt. Op de replica is naast de deur een foto te zien van Bart Kelleter, ontspannen zittend op een plastic stoel met een sigaretje in de hand. Met deze replica benadrukt de ABK afdeling het belang van hun eigen ruimte, die door de onzekere toekomstige huisvesting van Autonome Beeldende Kunst een open vraag is.
De tentoonstelling Clusterfuck van de afdeling Autonome Beeldende Kunst van de Kunstacademie Maastricht was te zien van 1 t/m 5 juli 2026
IN AUGUSTUS PRESENTEERT METROPOLIS M ZIJN JAARLIJKSE GRADUATION SPECIAL: MEER DAN ZESTIG PORTRETTEN VAN KUNSTENAARS DIE DIT JAAR AFSTUDEERDEN OP DE KUNSTACADEMIES IN NEDERLAND EN BELGIË. ALS JE NU EEN JAARABONNEMENT AFSLUIT STUREN WE HET JE GRATIS OP. MAIL [email protected]
Arent Boon
is schrijver en onderzoeker
