Na de crash – AIRBAG bij Loods6
De tentoonstelling AIRBAG bij Loods6 start op het moment na de botsing: ‘Geen zachte landing, maar een klap die alles in beweging zet.’ De airbag is daar een metafoor voor snelheid en vertraging, chaos en plotse rust. Kiki Mertens bezoekt de tentoonstelling.
De hal die ik binnenloop is getransformeerd tot parkeergarage, gevuld met auto’s. Ik dacht dat de tentoonstelling AIRBAG verder zou reiken dan het letterlijke voertuig, maar de eerste indruk geeft het idee van een jongens speelplaats: een ruimte vol met voertuigen, machines en snelheid; de vervulling van een kinderlijke droom. De metaforische en conceptuele uitleg die AIRBAG presenteert, is hier nog niet volledig voelbaar.
Alban Karstens video-performance Mitigations, waarin hij een auto tot botsing brengt met zichzelf achter het stuur, zet de toon voor AIRBAG. Op de video zien we hoe Karsten zichzelf beschermt met een neksteun, supportband om zijn middel en veiligheidsbril. Onder aanmoediging van het omringende publiek, stapt hij de auto in en rijdt zonder aarzeling tegen een betonnen obstakel aan.
In dit werk test Karsten objecten die voertuigen zouden moeten tegenhouden in de openbare ruimte om terroristische aanslagen te voorkomen. In plaats van een akelige gebeurtenis verandert Karsten het opzettelijke auto-ongeluk in een kunstwerk: na de botsing verlaat hij de auto en blijft deze als stilleven achter. Planten uit de betonnen blokken, liggen na de botsing verderop. De voorkant van de auto is in elkaar gevouwen, de ruitenwissers blijven op en neer bewegen.
Verderop in de hal tolt een nagebootste jaren zestig Mini Cooper van karton eindeloos rondjes. Test4000 van Lee McDonald bestaat uit afgedankt karton dat bij elkaar wordt gehouden door nodige trekbanden. De te lange oranje slierten die over de vloer achter de auto aan zwieren, hebben iets tragisch. Hangend achter de auto lijken ze alles bij elkaar te willen houden tegen de kracht van zinloze driften.
Hoe verder ik de parkeergarage inloop hoe surrealistischer de situaties worden. Voorin de hal biedt New York Taxi van Rowan van As, een op ware grootte aluminium replica van de Amerikaanse taxi, nog houvast, maar langzaam verandert dit realisme in dromerige taferelen. Mijn eerste indruk van de tentoonstelling stelt zich bij en laat het oppervlakkige idee van de auto naar de achtergrond verdwijnen.
Roller van Paul Devens, een kleine gele wals, heeft iets schattigs maar ook monsterlijks in de betonnen ruimte. Ertegenover staat het absurdistische werk Fuol van Mike Moonen en Emma Penders. Een pomp blaast lucht in een grote plastic zak. Wanneer ik goed kijk, blijkt de zak de romp van een persoon te zijn, die als ballon wordt opgeblazen en verslagen naast blauwe olievaten op de grond ligt. Op de achtergrond is een projectie van een rokende uitlaat te zien. De rook wordt echter veroorzaakt door iemand met een e-sigaret. Het is een vreemde situatie die mens in relatie brengt met machine.
De droomsferen worden doorgetrokken in de installatie van Dirty Art Foundation. Een gat in de muur, wellicht ontstaan door de politieauto van Rita Borralho Silva die ervoor staat, biedt een doorgang naar een achterkamer, die op een vergaderruimte lijkt. Op het scherm achter een grote ronde tafel, is een live projectie, gefilmd door een bewakingscamera van dezelfde ruimte in zwartwit, te zien. Vreemde objecten staan in rekken en een bordje met etensresten suggereert dat hier recent nog mensen aanwezig waren.
De jongensdroom transformeert langzaam tot een koortsdroom. Bepaalde gedachten en associaties die in gang worden gezet bij het herkennen van een auto of beeld, worden afgekapt en ongrijpbaar gemaakt door de interruptie van materiaal en experiment. De parkeergarage verandert in een labyrint waar niets is wat het lijkt.
De jongensdroom transformeert langzaam tot een koortsdroom
Het vervreemde gevoel wordt versterkt door de geluidsinstallatie, Nothing on the Radio van Paul Devens, die door de hele tentoonstelling is te horen. Vanaf binnenkomst staat er achter elke pilaar een geluidsbox, waaruit hoge tonen komen: Het is hoorbaar gemaakte elektromagnetische straling van auto’s. Als een dynamisch muziekstuk verplaatsen de tonen zich van voor naar achter. Ik sta stil midden in de hal en luister aandachtig naar het werk. Het geeft een onheilspellend gevoel. De geluiden passeren mij, tot ik enkel een hoge piep hoor net zoals na een harde knal. Even is er niks anders dan dat geluid. Het is het moment van stilte na de crash, de seconden vlak na de chaos.
Ondanks de herkenbaarheid van de hal vol auto’s is AIRBAG vooral vervreemdend. De materialen kloppen niet, de geluiden zijn onvoorspelbaar. Maar toch lukt het niet altijd om voorbij het letterlijke moment van de klap te gaan. Ik wil weten wat er daarna gebeurt, wat er verandert, wat er in beweging wordt gezet. Al deze vragen worden overgelaten aan de toeschouwer, die als toevallige passant betrokken raakt bij de crash.
Aan het einde van de hal, om de hoek, weet het werk Coolcar van Hugo Béhérégaray de masculiene sferen die overheersend aanwezig zijn, af te zwakken. Een auto gemaakt van badlakens hangt als een tent in de ruimte. Ik zou erin willen zitten, geborgen en veilig tussen de zachte stoffen met felle kleuren, om alle hectiek even te laten bezinken.
METROPOLIS M KAN NIET ZONDER JE STEUN
Trouwe lezers vormen het fundament van Metropolis M. Wij kunnen niet zonder je steun. Je kunt ons steunen door een jaarabonnement af te sluiten. Het eerste jaar krijg je 40% korting. Een regulier jaarabonnement kost 58 euro. Er zijn ook kortingsabonnementen. Studenten/65plussers/CJP-ers/Personen met een minimuminkomen en PLATFORM BK-leden betalen slechts 36 euro voor hun jaarabonnement. Op DEZE PAGINA lees je meer over de verschillende abonnementssoorten en kun je je direct aanmelden.
BIJ VOORBAAT DANK!
AIRBAG is tot en met 22 maart te zien bij Loods6 in Amsterdam
Kiki Mertens
schrijft over kunst en filosofie
