metropolis m

Nicolas Alzetta wijst er in zijn bijdrage op dat het niet Caroline Gennez (Vooruit) is die beslist heeft om het M HKA , het is, zoals hij het noemt ‘niemand’. Gennez volgt ‘een logica die in alle segmenten van de samenleving allang ingang heeft gevonden’: het geglobaliseerde neokapitalisme. M HKA wordt als laatste niet-commerciële bastion ontmanteld. Het feit dat een progressieve minister dit besluit ten uitvoer brengt laat zien dat er geen alternatief meer is voor ‘de mercantilistische logica van efficiëntie en zichtbaarheid’. ‘Haar beslissing en communicatie verraden hoezeer het managementdenken als vanzelfsprekend wordt ervaren. Zo incarneert de minister wat Hannah Arendt “the rule by nobody” noemt, macht die louter opereert volgens procedure en daardoor haar verantwoordelijkheid ontloopt.’

De nieuwe culturele kaart van Vlaanderen, met zijn drie functies toegespitst per stad (Antwerpen is het verleden, Gent het heden en Oostende de moderniteit) noemt Alzetta overzichtelijk maar ‘infantiel in zijn afkeer van complexiteit’. Het gaat voorbij aan het pluralisme en het conflict van betekenissen en veronderstelt dat haar betekenis groeit met de toename van schaal. Alzetta verwijst naar Walter Benjamin als hij uitlegt hoe problematisch het is een collectie te ontwortelen: het aura, dat unieke spanningsveld tussen plaats, tijd en context, gaat verloren als de historische verwevenheid met het gebouw en de Antwerpse kunstscene doorsneden wordt.

Meer ambitie

Alzetta schets het beeld van een soort van museumbeleid waar we in Nederland al gewend aan zijn geraakt, met een minister die spreekt over een kunstinstelling met ‘meer ambitie’, die ‘onze musea internationaal wil laten schitteren’, met ‘een positief verhaal’, en veel ‘professionalisering’ en ‘out of the box denken’. Met geen woord werd er gesproken over de esthetische of historische betrokkenheid, het museum als plaats van ontwrichting, debat of reflectie.

En iedereen legt zich er al min of meer bij neer, accepteert zwijgzaam de logica van de markt. Tekenend wat dat betreft ook de reactie vanuit Gent, met een wethouder die het fantastisch en baanbrekend nieuws vindt en SMAK directeur Philippe Van Cauteren die zonder een spoor van solidariteit met het M HKA aangeeft ‘zeer verheugd’ te zijn dat zijn museum ‘de speerpunt wordt van alles wat met hedendaagse kunst te maken heeft in Vlaanderen’.

Kritiek wordt vervangen door positieve loyaliteit aan de macht. Alzetta ziet een teloorgang van culturele diversiteit met koloniale trekken ‘waarbij de een zich zonder aarzelen bereid verklaart de erfenis van de ander in te lijven onder het mom van Vlaamse samenwerking’.

Hij heeft weinig geloof in de door de huidige Vlaamse regering uitgestippelde toekomst van de Vlaamse kunst, tenzij het protest dat nu lijkt op te steken doorzet en de kunstwereld en masse in opstand komt.