metropolis m

Een kunstwerk is in drie stappen samen te vatten, vertelt kunstenaar Caz Egelie wanneer ik hem spreek over de door hem gecureerde tentoonstelling The sketch, it’s realisation & her lovers, nu te zien bij Drawing Centre Diepenheim (DCD). De titel van de tentoonstelling verraadt eigenlijk al aan welke drie stappen hierbij gedacht moet worden: het idee, de uitvoering en het onderhoud of de consumptie ervan door de liefhebber, toeschouwer, gebruiker of beheerder. Egelie: ‘Met deze tentoonstelling wil ik de aandacht vestigen op de systemen en omstandigheden rondom kunstwerken die traditioneel gezien niet centraal worden gesteld in een tentoonstelling. Doorgaans krijg je alleen een “af” object te zien, de realisatie, terwijl een kunstwerk ook bestaat uit de schetsen, blauwdrukken, recepten, instructies en intenties die eraan voorafgingen én uit wat erop volgt: de toeschouwers, het oordeel erover, de reflectie erop en de onderhoud en zorg die het nodig heeft.’

Egelie vertelt dat hij op zoek is gegaan naar kunstenaars met heel diverse praktijken, om het begrip van de term ‘schets’ op te rekken en het uit het schetsblok te halen, richting wat je een plan, concept, of gedachtevorming in bredere zin zou kunnen noemen. Als voorbeeld noemt hij de video-installatie What goes up comes around van Martina Laruffa. ‘In de tentoonstelling is niet alleen de video zelf te zien, maar ook de aanwijzingen die Laruffa aan de acteur meegaf tijdens het filmproces.’ Op het scherm staat een licht loensende figuur in wit overhemd en donkerblauwe spencer een lezing te geven in een collegezaal. Middels een onbegrijpelijke wirwar van rijmpjes, woordspelingen, gedachtenflarden, herhalingen, verzinsels en daadwerkelijke feiten tracht hij de werking van de wereld uit te leggen. Egelie: ‘Inhoudelijk sluit het werk aan op de thematiek van de tentoonstelling, door te spelen met verschillende vormen van kennisoverdracht in de westerse wereld. Het doet je afvragen hoe kennis om ons heen wordt geordend en overgedragen, en hoe we op basis daarvan de wereld waarnemen en begrijpen.’

Een ander voorbeeld van een onverwachte benadering van de schets vond Egelie bij performancekunstenaar Nina Glockner, wier praktijk vooral gericht is op het onderzoeken van hoe materialiteit verandert wanneer het vanuit een subjectief bewustzijn wordt benaderd. Egelie: ‘Ook bij performance heb je natuurlijk te maken met een schets, een concept of idee. Glockner vertegenwoordigt in de tentoonstelling het performatieve en transformatieve aspect van de ontwikkeling van een kunstwerk. Ze zal ook verschillende werken in de tentoonstelling activeren middels performances, als manier om ze te consumeren en voor ze te zorgen.’

Het werk van Eleni Kamma vertegenwoordigt een meer traditionele opvatting van de schets. Kamma deed van 1 september tot 1 december 2023 een residency bij de Drawing Studio. Haar werk vormde ook de aanleiding voor de tentoonstelling, vertelt Egelie. ‘Drawing Centre Diepenheim is een instituut zonder traditionele collectie, maar het beheert wel een handvol tuinen die ontworpen werden door kunstenaars die een residency hebben gedaan. In haar werk onderzoekt Kamme niet alleen de ontwerpen en realisatie van deze tuinen, maar ook hoe en door wie deze gebruikt en onderhouden worden.’ In de tentoonstelling toont ze een reeks nieuwe tekeningen waarmee ze de verschillende opvattingen over gemeenschappelijke tuinen in kaart brengt.

Tijdens het ontwikkelen van de tentoonstelling kwam Egelie erachter dat het proces eigenlijk dezelfde drie stappen volgt als een kunstwerk. ‘Het begon allemaal met een idee, nu staat de tentoonstelling geïnstalleerd in Diepenheim. Het is afwachten wat er tijdens en na de tentoonstelling nog allemaal staat te gebeuren.’ De verschillende stappen van de getoonde werken en van de tentoonstelling als geheel zullen worden gebundeld en vastgelegd in een speciale publicatie.