metropolis m

Er hangt een zweem van ambiguïteit over het werk, de vastberadenheid en de persoon van Ahmet Ögüt (Diyarbakr, 1981). Een die eerder uitnodigt tot onderzoek dan dat ze antwoorden verschaft. Het werk spreidt een zeker zelfvertrouwen tentoon dat niet arrogant is of overdreven ambitieus maar eerder getuigt van een persoonlijke, serieuze invalshoek, al is die niet zonder humor. Hij maakt geen gebruik van oneliners, onverbloemde uitspraken en politieke ironie in zijn werk, en zoekt naar een subtiele, meer onderzoekende en veelzijdige aanpak. De jonge generatie kunstenaars waartoe Ögüt behoort, kiest er voor om zich niet te beperken, ze laten zich niet typeren door het gebruik van één vorm of medium, staan open voor samenwerking, zolang als het de verscheidenheid in praktijk en denken bevordert. Ze durven vrijelijk te experimenteren zonder over het eindproduct na te denken en produceren werk dat daardoor niet erg voor de hand ligt en open staat voor discussie.

Pas op zijn achttiende verliet Ögüt Diyarbakir, zijn geboortestad in het oosten van Turkije, en reisde hij voor het eerst naar Ankara om vier jaar lang schilderen en illustratie te studeren aan de Hacettepe Universiteit. Aldaar ontwikkelde hij een grote interesse in rollenspel en performance, en in het spel als betekenisvol cultureel verschijnsel. Een van zijn vroegste werken, Halisaha, toont hoe Ögüt in zijn werk met ironie verwijst naar specifieke kwesties die voor hem – een Koerd die in Turkije woont en werkt – belangrijk zijn, terwijl hij tegelijkertijd op de ambiguïteiten inhaakt die ontstaan bij een clash van twee culturen. Voor het werk Halisaha (letterlijk ‘tapijtveld’, maar ook ‘kunstgras’) versleepte Ögüt een Turks tapijt, een symbool en letterlijk element uit zijn ouderlijke woning in Diyabarkir, naar de middenstip van een voetbalstadion. Hij toont er en foto van, maar het is de activiteit van het verhuizen van het tapijt naar een publieke locatie die het zijn betekenis geeft.

Een typisch Turks spel met de naam okey was het onderwerp van verschillende andere werken van Ögüt . Okey wordt gespeeld met genummerde stenen en is op het Turkse platteland net zo populair als backgammon. Het is een typisch mannenspel; in plaatsen als Diyarbakir doden de werkelozen in de theehuizen hun tijd ermee. In zijn jeugd zette Ögüt samen met een vriend een klein bedrijfje op. Ze maakten gebruikte okey-stenen weer zo goed als nieuw door de nummers over te schilderen.

Toen hij werd uitgenodigd voor de tentoonstelling Under the Beach the Pavement (2003), samengesteld door Vasif Kortun in Proje4L, herkende Ögüt in de locatie van het museum in Istanboel, dat destijds op de grens lag van het financiële district Levent en de door armoede geplaagde woonwijk Gultepe, een scheiding vergelijkbaar met het verschil tussen zijn activiteiten en die van de okey-spelers in Diyarbakir. Om een element subtiel van de ene context naar de andere te verplaatsen, verzamelde Ögüt okey-stenen van de bewoners van Gultepe en liet ze vernieuwen in het museum (ditmaal gratis). Tijdens de opening van de tentoonstelling was Ögüt geconcentreerd bezig deze stenen te beschilderen. Het representeerde de realiteit van zijn jeugd maar functioneerde daarnaast ook als symbool voor verschillende culturen die naast elkaar leven zonder elkaar echt te kennen. In de tentoonstelling Darkroom in Hannover deed hij iets vergelijkbaars door vier autochtone Duitse mannen okey te laten spelen. De mannen hadden nooit eerder okey gespeeld, ook al woonden ze vlakbij de Turkse wijk waar iedereen okey-stenen bezat. Het spel stimuleerde een mogelijke culturele uitwisseling, zonder de Duitse en Turkse gemeenschap moedwillig een dialoog op te willen leggen.

Twee recente videowerken tonen imaginaire scenario’s die echte situaties nabootsen. What a Lovely Day laat een scène zien waarin de een jongen wordt aangehouden en gefouilleerd door de politie. Geheimagenten staan in Ögüts verbeelding synoniem voor de angst voor mogelijk geweld. Zijn video is evengoed een re-enactment van scènes waarover hij heeft gehoord, met de witte auto van de geheime dienst als sprekend motief. In Cut it Out zit een man, op de vloer, gekleed in een broek met het motief van de Amerikaanse vlag. Hij doet zich voor als een in Irak gestationeerde soldaat en gedraagt zich verward. Hij vervloekt de oorlog en herhaalt meerdere keren de zin: ‘het is een verloren zaak, ik wil naar huis.’ Op twee momenten verschijnen er plots twee mannen in beeld, gekleed als de terroristen zoals wij die uit de media kennen. De eerste keer staan ze achter de jongen, alsof ze hem bewaken, de tweede keer lijken ze alledrie dood. Deze frames, die fracties van seconden duren, dwingen de toeschouwer om voorbij de verbijsterende verachting van de jongen te kijken naar de sinistere realiteit waaraan het refereert.

Een andere component van Ögüts praktijk bestaat uit het samenwerken met andere kunstenaars. Het meest succesvolle samenwerkingsproject is Colouring Book, in 2004 geproduceerd samen met Sener Ozmen. Het boek bevat een serie tekeningen van scènes die ontleend zijn aan herinneringen uit zijn kindertijd. Elke tekening verwijst naar een specifiek onderwerp die meestal te maken hebben met de verhouding tussen Koerden en Turken, zoals religie, een dorpse mentaliteit, immigratie en het beeld van Atatürk als een nationaal symbool. Deze pagina’s representeren Ögüts praktijk misschien het meest letterlijk – want hoewel dit werk beelden, scènes en gedachten uitwerkt, is Colouring Book in eerste instantie een leeg canvas, dat als een spel wacht om ingekleurd te worden, aangevuld, veranderd of volgekrabbeld.

November Paynter volgde de masters curatorenopleiding van de Royal College of Art in Londen en is sinds september 2002 als curator werkzaam voor Platform Garanti Contemporary Art Center in Istanboel. In juni 2003 kreeg ze de Premio Lorenzo Bonaldi Per L’arte EnterPrize toegekend. Ze is assistent-curator bij de biënnale van Istanbul (opent in september 2005). Daarnaast schrijft ze over hedendaagse kunst voor diverse internationale kunsttijdschriften en heeft ze samen met vormgever Andrew Foxall het tijdschrift BKZ opgezet.