Stof dat kleeft – ‘Glut’ bij bologna.cc
In mijn woonruimte ben ik netjes op het neurotische af, maar er zijn twee soorten vuil die ik moeilijk onder controle krijg: stof verzamelt zich stilletjes op plekken waar niets beweegt, en olie verdampt en verplaatst zich vrijelijk door mijn oude keuken zonder afzuigkap. Boven op de keukenkastjes komen de substanties samen in een kleverige triomf. Na enkele maanden van onoplettendheid ontstaat hier een grijsgele plaklaag die zelfs met een schuurspons amper te verwijderen is.
Stof en vet, ze accumuleren zich in mijn huis op een manier die moeilijk te registreren is: trager en onzichtbaarder dan rommel of vieze vaat, maar sneller dan je denkt. Opeens zijn ze zo overduidelijk aanwezig dat je er niet omheen kunt.
In de Amsterdamse kunstruimte bologna.cc presenteren Tild Green en Louis Blue Newby nieuw werk, waarin olie en stof de hoofdrol spelen. Green, die van 2020 tot 2022 resident was aan De Ateliers, werkt voornamelijk met sculptuur en combineert industrieel vervaardigde objecten met organische materialen. De in Londen gevestigde Newby werkt veel met experimentele prentkunst, waarbij hij put uit zijn persoonlijke archief van alternatieve publicaties. Beide kunstenaars houden zich bezig met de circulatie van materie en met materiële residuen. De titel van hun duo-tentoonstelling is Glut, wat in het Engels ‘overvloed’ of ‘overmaat’ betekent. In de tentoongestelde werken is er echter eerder sprake van verstilling en stolling.
De schrale kamers van bologna.cc – momenteel gevestigd in een antikraak flat in Amsterdam-Noord – zijn gevuld door een tweetal grote, opengewerkte constructies van roestvrij staal, vervaardigd uit afgedankte keukenblokken. Het zijn dragers voor een reeks sculpturen van antieke zandlopers, onder de titel The shadow is the work. Greene brak de tijdmeetinstrumenten doormidden en verving de inhoud door frituurvet, verzameld tijdens hun werk als kok in een restaurant.
De zandlopersculpturen zijn bewaarplaatsen van opgebruikte tijd en energie, en brengen verschillende temporaliteiten samen: de uren die in loondienst gewerkt zijn, de shift die een eeuwigheid lijkt te duren, de werkdag die omvliegt zonder dat je er zelf echt bij lijkt te zijn geweest, de vermoeidheid die gedurende jaren in een lichaam nestelt dat rond de armoedegrens leeft, en het frituurvet dat zijn korte levensduur in het restaurant doormaakt. Normaalgesproken wordt de betreffende olie na twee dagen frituren in tonnen gegoten en door een recyclingbedrijf opgehaald, dat haar vervolgens omzet in brandstof.
The shadow is the work saboteert dit circulaire proces op kleine schaal door de olie aan de cyclus van hergebruik te onttrekken en in glas te laten stollen. Want, wanneer het om een mens gaat, is er niet zoiets als ‘renewable energy’: uitgeput is uitgeput. Waar zand soepel door de hals van een zandloper zou lopen, verstopt het stollende vet deze nauwe passage, en blijft het opgesloten in het bovenste reservoir. Ik weet nog dat mijn ouders me waarschuwden dat je olie uit de pan niet zomaar in het gootsteenputje moet gieten. Ook al leek het in verhitte staat zo verraderlijk vloeibaar, toch zou het na afkoeling voor opstoppingen in de leidingen kunnen zorgen.
In de werken van Louis Blue Newby staat juist de functionaliteit van vet als glijmiddel centraal, waarbij vet een soepele doorgang vergemakkelijkt. Zijn reeks prints, Untitled (Dust Breeding), trekt op het eerste gezicht vooral de aandacht vanwege de licht pornografische beeldtaal, maar intrigeert pas echt wanneer je de materiaallijst erop naleest. De prints zijn namelijk gezeefdrukt met behulp van Crisco, een plantaardig bakvet dat binnen de homo- en queer gemeenschap vanwege de dikke consistentie gebruikt wordt als anaal glijmiddel, en specifiek als fisting lube.
Het tweede ingrediënt van de prints is huisstof, dat Newby in zijn eigen leefomgeving verzamelt en vervolgens over het gezeefdrukte vet uitstrooit. Het stof blijft aan het vet kleven en maakt zo het
onderliggende beeld zichtbaar. Het geheel wordt omsloten in een plexiglas lijst, zodat de stofdeeltjes niet van hun plek geblazen kunnen worden.
Opgebouwd uit vet en stof zien we fragmenten uit oude pornotijdschriften, meestal abstract, maar soms ook expliciet. Een afbeelding van een naakte vrouw met een glazen stolp op haar borst, waarschijnlijk een tepelpomp, gaat een dialoog aan met de ronde zandlopers van Green. Het werk van beide kunstenaars heeft een erotische lading; één van Greens glazen sculpturen heeft een uitgesproken dildo-achtige vorm. De materialiteit van de werken is echter eerder muf dan verleidelijk. Newby’s prints zijn grotendeels opgebouwd uit wat het lichaam letterlijk afstoot: dode huidcellen. Het werk onderzoekt het lichaam daarmee zowel als een fetisjobject en als een poreuze grijze massa.
De titel van Newby’s reeks, Untitled (Dust Breeding), verwijst naar de foto Dust Breeding die Man Ray maakte van Duchamps bekende werk The Large Glass. De foto toont een van de glazen tableaus van Duchamps werk onder een dikke laag stof. Dit verstoffen van het tableau was opzettelijk: Duchamp zou een deel van het stof later met transparante lak op het oppervlak fixeren. De woordcombinatie ‘Dust Breeding’ is te vertalen als het ‘kweken’ of ‘fokken’ van stof; een passende benaming voor Duchamps artistieke vermenigvuldiging van vuil. Met zijn verwijzing naar Dust Breeding doet Newby een schepje bovenop dit taalspel: ‘breeding’ is namelijk ook een term die binnen de homogemeenschap gebruikt wordt om anale penetratie met ejaculatie aan te duiden – een seksuele praktijk die dan weer niet tot vermenigvuldiging leidt. Binnen normatieve registers zal deze dubbele betekenis niet snel opgepikt worden, net zoals je een blik Crisco nietsvermoedend in een supermarkt zou kunnen passeren.
Zowel Green als Newby maken in Glut toespelingen op de materie die ondanks onze continue inspanning vastloopt en accumuleert in hoeken en kieren. In economische termen zijn stagnatie en accumulatie dan misschien tegengesteld, maar juist op plekken waar niets beweegt, hopen stof en vet zich langzaam maar zeker op.
Glut – Tild Greene, louis Blue Newby, bologna c.c. Amsterdam, tm 11.10.2026
Dagmar Bosma
is kunstenaar en schrijver
