metropolis m

De leesclub bloeit. Ook binnen kringen van beeldende kunst. Het meest bekende voorbeeld is de leesclub van If I Can’t Dance die van groot belang is bij de ontwikkeling van het programma van deze op de presentatie en het onderzoek van performance & feminisme gerichte organisatie uit Amsterdam. Een gesprek met Susan Gibb van deze organisatie over het belang van de verdiepende discussie.

Domeniek Ruyters

Zou je iets kunnen vertellen over de voorgeschiedenis van de Reading Group?

Susan Gibb

‘De Reading Group werd geïnitieerd door curatoren Frédérique Bergholtz en Annie Fletcher, twee van de oprichters van If I Can’t Dance, als onderdeel van ons tweede tweejaarlijkse programma Edition II, Feminist Legacies and Potentials in Contemporary Art Practice (2006-2008). Het was een reactie op het ontbreken van een goede infrastructuur binnen de hedendaagse kunst voor het ontwikkelen van en deelnemen aan onderzoek en discours. Het onderzoeksthema van de tweede editie versterkte dat gevoel: de verschillende standpunten binnen de feministische literatuur en de daaraan verbonden politieke praktijk maakten dat Bergholtz en Fletcher een manier moesten vinden waarop ze hun eigen posities konden formuleren. De structuur van een leesgroep – waarin zelfvertegenwoordiging wordt gestimuleerd door middel van zelfeducatie en collectief denken – bleek het perfecte middel voor dit doel. Sindsdien is de Reading Group een integraal onderdeel van If I Can’t Dance, met maandelijks een sessie op het kantoor in Amsterdam. De teksten uit het vooronderzoek van de projecten worden er besproken, samen met teksten die de Reading Group in reactie daarop zelf voordraagt. In aansluiting op het internationale profiel van If I Can’t Dance is er een netwerk aan Sister Reading Groups opgezet in verschillende steden over de hele wereld. De eerste Sister Reading Group werd samen met Sala Rekalde in Bilbao opgezet tijdens de derde editie van If I Can’t Dance die gewijd was aan Masquerade (2009-2010). Later volgde er een in Sheffield over Affect en op dit moment houden drie curatoren in drie verschillende steden er een. Sister Reading Group: Kelly Kivland in New York, Daniela Castro in São Paulo en Jacob Korczynski in Toronto. De Sister Reading Groups geven ruimte aan alternatieve perspectieven, stemmen en relaties binnen de organisatie. Ze belichamen onze overtuiging dat voor het begrip van performance een geografisch, cultureel en politiek brede lezing van theorie en praktijk vereist is. Voor het huidige programma, Edition VI, Event and Duration (2015-2016), werken we samen met de dichter en wetenschappelijk onderzoeker Fred Moten.’

Domeniek Ruyters

Kan iedereen deelnemen aan de Reading Group?

Susan Gibb

‘De maandelijkse Reading Group is voor iedereen toegankelijk, maar bestaat uit leden die we eerst een korte motivatiebrief vragen. In de praktijk kent het een vrij open structuur, met zowel leden van het eerst uur, nieuwe leden en enkele gasten. We zijn sinds 2013 ook een Open Reading Group begonnen, als onderdeel van iedere Edition. Dit om een breder publiek aan te trekken en om nieuwe, experimentele manieren van lezen uit te proberen. Voor de Open Reading Group wordt een kunstenaar uitgenodigd om een dag lang een leessessie te leiden op een bepaalde locatie in Amsterdam. De eerste werd geïnitieerd en geleid door de kunstenaar Alex Martinis Roe en bestond uit een fietstocht naar Holysloot, in het noorden van Amsterdam. Met het platteland als achtergrond vertelde Alex Martinis Roe de groep over ideeën van voicing, feminisme en gendered vocality aan de hand van het werk van de Italiaanse filosoof Adriana Cavarero en het Milan Women’s Bookstore Collective. De politieke praktijken van de Milan Women’s Bookstore Collective – waaronder de zogenaamde affidamento; een sociaal-symbolische praktijk gebaseerd op de wederzijdse vertrouwensrelatie tussen twee volwassen vrouwen – was zeer van invloed op de leesgroepen. Voor de huidige editie werd de Open Reading Group geleid door kunstenaar Valentina Desideri en filosoof Denise Ferreira da Silva. Het begon met een lezing van Ferreira da Silva’s tekst Art as Confrontation (2015) op het kantoor van If I Can’t Dance. Daarna ging de groep met de fiets naar een park in de Bijlmer waar Desideri en Ferreira da Silva de dag eindigden met een demonstratie van alternatieve manieren van lezen, buiten het geschreven woord om, waaronder met tarot en reiki. We zijn recent ook een maandelijkse Dancing Group gestart als tegenhanger van de Reading Group, waarbij het gaat om het lezen door middel van kennis die inherent is aan lichamelijkheid en de sociale beweging van het lichaam.’

Domeniek Ruyters

Hoe worden de overkoepelende onderwerpen bepaald?

Susan Gibb

‘Het curatorenteam in Amsterdam bepaalt deze onderzoeksgebieden (Masquerade, Affect, Appropriation and Dedication, en op dit moment Event and Duration), maar elke Reading Group wordt uitgenodigd om een eigen route te bepalen. Er is een symbiotische relatie tussen de leesgroepen en het curatorenteam. De onderwerpen en lezingen die worden besproken, en de vorm die elke sessie aanneemt, zijn specifiek voor elke locatie, naar gelang samenstelling van de groep. Ten tijde van het thema Appropriation and Dedication besloot de groep in São Paulo zich te richten op een close reading van Slavoj Žižeks boek The Sublime Object of Ideology (1989). Later gebruikten ze de Reading Group ook als tijdelijk zelf-educatieproject over de bezetting van Parque Augusta, een belangrijke lokale kwestie waarbij de publieke ruimte in de stad werd ingepikt door bedrijven. De groep in Toronto kwam op verschillende locaties in de stad samen. Hun aanpak was bijna een performance op zichzelf, waarbij ze een groepslezing organiseerden van het essay Variations on the Right to Remain Silent van de dichter Anne Carson rond een kampvuur in een lokaal park en tekstfragmenten van componist en muzikant Pauline Oliveros uitbeeldden. Het idee voor de derde editie, Masquerade, kwam voort uit het lezen van Judith Butlers Performative Acts and Gender Constitution en Joan Riviere’s Womanliness as a Masquerade tijdens de tweede editie van If I Can’t Dance. Het idee van de vijfde editie kwam weer voort uit een herlezing van het werk van appropriatie kunstenaar Louise Lawler door Helen Molesworth en Isabelle Graw tijdens de vierde editie. Alle onderwerpen raken aan de typologie van performance en performativiteit in de hedendaagse kunst waar If I Can’t Dance zich op richt.’

Domeniek Ruyters

Waarom is besloten de belangrijkste teksten te verzamelen en uit te geven als reader?

Susan Gibb

‘We noemen de Reading Group vaak de ruggengraat van If I Can’t Dance; de readers kunnen daarom gezien worden als onderdeel van het zenuwstelsel, of misschien als het institutionele geheugen van If I Can’t Dance. De readers bieden het referentiekader van het onderzoek van de organisatie, nu en in de toekomst. Nog belangrijker, de readers geven een groter publiek toegang tot het werk van If I Can’t Dance. Te meer omdat we geen vaste ruimte hebben.’

Uit het Engels vertaald door Loes van Beuningen

KANTLIJNTEKST

Rereading Appropriation
If I Can’t Dance publiceerde afgelopen jaren drie readers, de laatste in 2015 onder de titel Rereading Appropriation. De collectie teksten is gebaseerd op een discussie naar aanleiding van een tekst van Helen Molesworth over Louise Lawler, waarin ze appriopriatie niet zozeer als een kritische methode, zoals gebruikelijk in de jaren tachtig, duidt maar meer affectief. Deze tekst, niet afgedrukt in deze maar in een v0oorgaande gewijd aan Affect, gaf aanleiding tot meerdere gesprekken in leesgroepen over de relatie tussen kunst en de kunstenaar, het subject en het object, in relatie tot vragen van eigendom, toe-eigening en copyright, en in het verlegde daarvan over autonomie, schuld en afhankelijkheid. Met bijdragen van Richard Bell, Isabelle Graw, Bruce Hainley, Melanie Klein, Teresa de Lauretis, Sherrie Levine, Karl Marx, Helen Molesworth, Fred Moten, Adrian Piper, Henrik Olesen, Pauline Oliveros, Craig Owens, Suely Rolnik, Hito Steyerl, Ian White, and Slavoj Žižek, en speciale essays van Kelly Kivland, Claudia Medeiros, Rachel O’Reilly, Alex Martinis Roe, de São Paulo Reading Group, de Toronto Reading Group, en Vivian Ziherl.

  1. Baudoin, F. Bergholtz, V. Ziherl, Rereading Appropriation, If I Can’t Dance, I Don’t Want To Be Part Of Your Revolution, Amsterdam, 2015 ISBN: 970-94-92739-04-7

Domeniek Ruyters

is hoofdredacteur van Metropolis M

Recente artikelen