metropolis m

Op initiatief van De Creatieve Coalitie ondervroeg de Boekmanstichting ruim zevenhonderd creatieven naar de gevolgen van AI voor hun werk. Van de zelfstandige kunstenaars stelde bijna een op de vijf afgelopen jaar minder inkomsten en opdrachten te hebben gehad. Het gaat dan om onder anderen stemacteurs, cameramensen en illustratoren. Van de vertalers rapporteerde een op de drie inkomensverlies.

Dat kunstmatige intelligentie een grote invloed zou hebben op de creatieve sector, was te verwachten nu streamingdiensten worden overspoeld door AI-gegenereerde muziek, webwinkels bol staan van de gefabuleerde boeken en AI-filmpjes op sociale media gretig worden rondgepompt. Maar voor het eerst is in kaart gebracht wat de invloed daarvan is op de creatieve makers zelf.

En die is niet gering, zegt onderzoeker Sita Struijke van de Boekmanstichting. Zo’n 6 procent van zelfstandigen rapporteert veel minder inkomsten, 12 procent een beetje minder. Dat zit hem volgens Struijke vooral in het wegvallen van commerciële klussen. ‘Veel creatieven maken bijvoorbeeld filmpjes voor bedrijven om ruimte te scheppen voor het eigen creatieve werk. Opdrachtgevers denken waarschijnlijk juist bij die klussen dat zij vervangbaar zijn.’

Daarmee verliezen zij misschien niet de eervolste maar volgens Struijke wel lucratieve opdrachten. Ook verandert de aard van de werkzaamheden. Vertalers of ondertitelaars worden bijvoorbeeld vaker ingezet voor post-editing-opdrachten: kunstmatige intelligentie heeft dan al een eerste versie gemaakt en zij hoeven die alleen nog maar na te kijken.

Opvallend genoeg zijn creatieven in loondienst veel positiever over AI. Zij vormen ongeveer de helft van de 300 duizend creatieven in de sector en zien in toepassingen als ChatGPT een manier om efficiënter te werken. Het gaat dan met name om kantoorbanen, zoals fondsenwervers en leidinggevenden. ‘AI vergroot zo de ongelijkheid’, zegt Struijke. ‘Zelfstandige makers hadden al een veel kwetsbaardere positie op de arbeidsmarkt.’