Miriam Sentler – Over Mining Myths in Het Nieuwe Domein
Miriam Sentlers Mining Myths vertelt over de rijke geschiedenis van het Limburgse mijnverleden, aan weerskanten van de grens.
Wie naar het wandkleed Mining Myths van Miriam Sentler kijkt, ziet een dwarsdoorsnede van een mythisch mijnlandschap. Het werk verbeeldt onder andere de hemel, de wereld bovengronds en de grotten diep onder de grond. Door het landschap heen lopen heiligen, mythische wezens en mijnwerkers. Mining Myths is te zien als onderdeel van de gelijknamige tentoonstelling in Het Nieuwe Domein (14.9.24 t/m 5.1.25) en is afgelopen jaar door hetzelfde museum aangekocht.
Miriam Sentler (1994) is geboren in Stolberg in Duitsland, en is opgegroeid in Nederlands Zuid-Limburg. Het mijnverleden van de regio kenmerkt haar familiegeschiedenis: haar overgrootvader werkte al in de mijnen in Noordrijn-Westfalen. Tijdens haar studie in Maastricht en Amsterdam heeft ze een praktijk opgebouwd die zich op het snijvlak van onderzoek en kunstenaarschap bevindt. Momenteel woont ze in Noorwegen, waar ze werkt aan een proefschrift op het gebied van petroculture, oftewel de studie naar de sociale en culturele implicaties van olie. In haar werk reflecteert ze kritisch op industrieën, zoals mijnbouw en oliewinst, hun uitbuiting van natuurlijke bronnen en de impact die deze industrieën hebben op de gemeenschappen die erbij betrokken zijn.
Het wandkleed Mining Myths ontstond als onderdeel van een residentie bij Jester, een kunstenaarsresidentie en tentoonstellingsruimte op het terrein van een voormalige mijnsite in het Vlaamse Genk. Sentler vertelt dat haar werk hier begon met onderzoek. Ze doorzocht archieven, bezocht lokale musea en ging in gesprek met lokale gemeenschappen. Het Troje van het Carboon (1959), een sprookjesboek met verhalen van dichter Bertus Aafjes en illustraties van kunstenaar Charles Eyck, bood haar inzicht in de levens en verhalen van de mijnwerkers. Deze kennis verwerkte Sentler in een collage en tekening, die ze in samenwerking met het TextielLab in Tilburg heeft omgevormd tot een wandkleed.
Het onderzoek en het weefproces hebben hun vruchten afgeworpen: Mining Myths is rijk aan verhalen, kleuren, lagen en patronen. Het wandkleed is voor Sentler een historisch gelaagd medium: zo is ze geïnspireerd door ‘de middeleeuwse wandkleden, waarin heel veel beeldtaal wordt gebruikt om politieke thema’s te tonen’. Volgens Sentler verbinden haar wandkleden ‘christelijke mythes en de Griekse en Romeinse mythes met beelden uit de mijnbouw, uit het grensgebied’.
Zo staat linksboven een groep mijnwerkers rond een steen die door een priester wordt gezegend voor de toekomst. In het midden is Barbara te zien, patrones van de mijnwerkers, met in haar schoot een mijnschacht die diep de grond in gaat. Rechts onderin is een kolendraak te zien, die mijnwerkers hoopten te verslaan in hun ondergrondse strijd tegen rook en vuur. Met zulke mythes probeerden mijnwerkers, zo vertelt Sentler, grip te krijgen op hun lot. ‘Hoe gaan mensen om met ervaringen die zo onmenselijk zijn, zoals onder de aarde werken? Hoe proberen mensen nieuwe betekenis te vinden door terug te vallen op die hele oude mythes?’
De vragen die Sentler in haar praktijk oproept, zijn ook voor Het Nieuwe Domein in Sittard van groot belang, zo vertelt Mijke Harst-van den Berg, algemeen en artistiek leider van het museum. De voormalige staatsmijn Maurits, de grootste steenkolenmijn van Nederland, heeft de infrastructuur, voorzieningen en levenshouding van de inwoners van Sittard-Geleen namelijk onmiskenbaar gevormd. ‘Het verworven werk van Sentler positioneert zich binnen de verzamellijn ‘ecologie & activisme’ van Het Nieuwe Domein. Mining Myths verbeeldt vanuit actueel perspectief de verhalen van het mijnverleden in de regio en sluit goed aan bij zowel de historische als de hedendaagse collecties van dit museum.’
Ook voor Sentler is het belangrijk dat haar werk in Sittard gezien en bewaard wordt. ‘Ik hoop dat mensen die zelf in de mijnen hebben gewerkt de verhalen herkennen en begrijpen. Ik denk ook dat het waardevol kan zijn voor mensen die nog niets weten van die geschiedenis om over deze industrie na te denken.’ Net als op de andere plekken waar Sentler heeft gewoond, werkt in de regio Sittard-Geleen het mijnverleden op allerlei manieren door. Geen wonder dat Mining Myths een treffend voorbeeld is van hoe kunst uit het heden op het verleden kan reflecteren.
DIT ARTIKEL IS GEPUBLICEERD IN METROPOLIS M NUMMER 6 2024/25 NIEUWE COLLECTIE. LEES DE VERHALEN OVER 28 ANDERE RECENTE AANKOPEN VAN NEDERLANDSE MUSEA – NU IN DE WINKEL OF BESTEL: [email protected]
Arent Boon
is schrijver en onderzoeker
