metropolis m

Nu het openbare leven steeds verder wordt geprivatiseerd gaat SKOR in de conferentie Social Housing – Housing the Social op zoek naar nieuwe samenwerkingsverbanden ten behoeve van kunst in de openbare ruimte.

Via de internationale symposiumreeks Actors, Agents and Attendants onderzoekt de Stichting Kunst en Openbare Ruimte (SKOR) de rol van publieke kunst in de veranderende samenleving. In een verzorgingsstaat die al decennia op zijn retour is, worden steeds meer overheidstaken aan de markt toevertrouwd. Deze politieke verschuiving is direct van invloed op SKOR, die met kunstprojecten onder meer actief is op de terreinen zorg, woningbouw en onderwijs. Door de symposiumreeks te richten op deze maatschappelijke thema’s probeert SKOR de toekomst van kunst in de publieke ruimte te verkennen. Daarnaast stelt de stichting ook haar eigen positie ter discussie. Nu ze slachtoffer van de bezuinigingen lijkt te worden, heeft de verkenning een grotere urgentie gekregen. SKOR moet op zoek naar nieuwe allianties.

Na de eerste editie Speculations on the Cultural Organisation of Civility, over de veranderende relaties tussen zorg en burgerschap in hedendaagse kunst, theorie en politiek, wordt met het tweede symposium Social Housing – Housing the Social gekeken naar de rol die kunst binnen het domein van sociale huisvesting speelt. Vesna Madzoski, symposiumcoördinator bij SKOR en co-curator van deze editie, licht toe wat de doelstellingen zijn.

Wat is de opzet van het symposium?

‘Twee dagen lang worden er debatten en lezingen georganiseerd waarin onder meer kunstenaars, architecten, vormgevers, stedenbouwkundigen, wetenschappers en activisten participeren. Door uiteenlopende partijen bijeen te brengen, hopen we een levendige discussie op gang te brengen over de rol van publieke kunst op het terrein van sociale huisvesting. Er is ook een uitgebreid filmprogramma, variërend van documentaires tot experimentele videokunst op verschillende locaties in Amsterdam.’

Waarom is sociale woningbouw een belangrijk onderwerp voor SKOR?

‘Kunst staat niet los van de economische en politieke veranderingen die gaande zijn. De openbare ruimte en het publiek zijn continu in beweging, waardoor de kunst ook permanent aan transformatie onderhevig is. Zo verandert de sterke traditie van de sociale woningbouw in Nederland naar nieuwe vormen van collectief particulier opdrachtgeverschap. Door de toenemende privatisering van de woningvoorraad moeten we ons afvragen wie het algemene belang nog verdedigt.’

De titel van het symposium is tweeledig. Kun je uitleggen wat je met beide termen bedoelt?

‘Met “social housing” proberen we de hedendaagse visies op de woningbouw boven tafel te krijgen. De manier waarop steden worden ingericht zegt namelijk veel over de opvattingen die in een maatschappij leven. Dit onderdeel komt tot uitdrukking in praktische casussen die tijdens het symposium besproken worden, zoals van Jeanne van Heeswijk, DUS Architects, Partizan Publik en Sabrina Lindemann. Met “housing the social” benaderen we het thema vanuit een meer filosofische hoek. Binnen de huidige politieke ontwikkelingen kun je de vraag stellen of het nog mogelijk is om van een sociale gemeenschap te spreken, of dat de overheid zich slechts richt op het creëren van een individualistische maatschappij. Belangrijk voor ons blijft natuurlijk welke rol kunstenaars hierin kunnen spelen. De laatste jaren zijn kunstenaars vaak ingezet vanwege hun esthetische kwaliteiten of voor het oplossen van allerlei problemen in de wijk. Dat hoeft niet de enige manier te zijn waarop kunst in de publieke ruimte functioneert.’

Welke rollen kunnen kunstenaars dan nog meer spelen?

‘Er zijn vele mogelijkheden voor kunst in de openbare ruimte denkbaar. Dit is afhankelijk van de positie van waaruit je het bekijkt: vanuit de woningbouwcorporatie, de kunstenaar of de opdrachtgever. Een kunstenaar kan bijvoorbeeld een stem geven aan kwetsbare groepen in de samenleving die door het systeem hun huis dreigen kwijt te raken. Het is ons doel om verschillende partijen die binnen dit proces actief zijn rond de tafel te krijgen. Zo kunnen we aan de hand van voorbeelden onderzoeken welke vormen van kunstproductie werken en tegen welke problemen we aanlopen.’

Floor Tinga is adviseur en publicist op het gebied van kunst en openbare ruimte, Utrecht

– Social Housing – Housing the SocialSymposium in Amsterdam op 4 & 5 november, met o.a. Martha Rosler, Don Mitchell, Marjetica Potr? en Teddy Cruz

Zie voor het volledige programma: www.skor.nl