metropolis m

Robert Wilson, de avant-gardistische theaterkunstenaar, architect en experimenteel ontwerper die bekend stond om zijn fantasierijke gebruik van licht en beweging, en zijn onvoorspelbare en onorthodoxe voorstellingen is overleden aan de gevolgen van een ziekte. Hij werd 83 jaar.

In een verklaring van de door hem opgerichte Watermill Center staat dat hij tot het eind eis blijven werken, toe te blijven werken. ‘Zijn werken voor het toneel, op papier, sculpturen en videoportretten, zullen voortleven als de artistieke nalatenschap van Robert Wilson.’ Het centrum, dat afgelopen week nog zijn jaarlijkse gala hield, zal binnenkort plannen voor herdenkingsdiensten bekendmaken.

Wilson werd in 1941 geboren in Waco, Texas, en verhuisde in 1963 naar Brooklyn om een carrière in de kunst na te streven. Hij behaalde een BFA in architectuur aan het Pratt Institute en stortte zich na zijn afstuderen op experimenteel theater. Hij richtte de Byrd Hoffman School of Byrds op, een avant-gardistische groep die hem uiteindelijk in contact bracht met Philip Glass. Samen creëerden ze in 1970 zijn eerste opera, Einstein on the Beach. In de jaren daarna begon hij ook een atelierpraktijk gericht op beeldhouwkunst en meubels, die hij tentoonstelde in de Paula Cooper Gallery in New York.

Tijdens zijn carrière als toneelschrijver en regisseur verwierf hij bekendheid met zijn opvallende lichtontwerpen. ‘Licht functioneert in mijn werk als onderdeel van een architectonisch geheel’, vertelde hij in 1995 aan het tijdschrift voor hedendaagse dans Dance Ink. ‘Het is een element dat ons helpt te horen en te zien, wat de belangrijkste manier is waarop we communiceren. Zonder licht is er geen ruimte.’

Wilson bereikte een divers publiek – en soms zelfs een mainstream publiek – door samenwerkingen met figuren als Ana Mendieta, Martin McDonagh, Mikhail Baryshnikov, Tom Waits en William S. Burroughs. In 1986 was hij de enige genomineerde voor de Pulitzerprijs voor Drama voor een stuk dat hij bedacht voor de Olympische Zomerspelen van 1984 in Los Angeles, getiteld CIVIL warS, maar hij won de prijs niet. In 1993 ontving hij de Gouden Leeuw voor beeldhouwkunst op de 45e Biënnale van Venetië.

In 1991 richtte Wilson het Watermill Center op, een interdisciplinair laboratorium voor kunst en geesteswetenschappen op Long Island dat niet echt een museum of een residentieprogramma is, maar een unieke combinatie van beide. Het is gevestigd in een verlaten onderzoekscentrum van Western Union en biedt jaarlijks onderdak aan meer dan 200 kunstenaars als onderdeel van zijn beroemde artist-in-residence-programma.

In Nederland stond hij bekend vanwege zijn theatervoorstellingen Maar hij was ook bekend als tentoonstellingsmaker. Voor Boijmans richtte hij in de jaren negentig een grote tentoonstelling in met werk uit de collectie. Het museum heeft ook objecten van zijn hand in bezit.