
Gebalde vuisten, zachte huid – Thomas J Price in de Kunsthal
‘Anderen hebben mijn kunst bestempeld als raciaal.’ De Britse kunstenaar Thomas J. Price zegt het tussen neus en lippen door tijdens de Artist Talk in het openingsweekend van zijn grote overzichtstentoonstelling Matter of Place bij de Kunsthal in Rotterdam. Zijn monumentale beelden van gewone, alledaagse zwarte mensen bekritiseren het traditionele beeld van wie vereeuwigd wordt in brons: machtige witte mannen te paard. Maar oplettende kijkers zien dat er veel meer in Price’s kunst gaande is.
Thomas J Price legt uit dat hij sculpturen vooral maakt vanuit empathie. Hij wil de gewone man en vrouw op een menswaardige manier vastleggen. Op de vraag vanuit het publiek, waarom hij geen beelden van witte mensen maakt, antwoordt hij: ‘Waarom zou ik als zwarte man geen zwarte mensen weergeven? […] Lucian Freud hoefde zich ook niet telkens te verantwoorden dat hij alleen witte mensen schilderde.’ Even later legt hij uit: ‘Dit soort vragen illustreren een wit-centrisch beeld waarin wit de norm is en al het andere divers.’
Zwarte mensen worden vaak niet denkend, voelend en dromend weergegeven, terwijl dat essentiële delen zijn van de menselijke ervaring. Price weet die empathische blik vooral goed vast te leggen in zijn weergave van oudere mannen. De Nude Series (2008) bestaan uit kleinere beelden van 60 cm hoog en geven naakte mannen weer met buikjes, gekromde ruggen en rimpels. Het laat de mens op zijn meest kwetsbaar zien. Kijk je beter, dan zie je dat sommigen niet compleet naakt zijn. Ze hebben een horloge om, of een telefoon in de hand. Het zijn persoonlijke objecten van herkenning en verbinding.
Connectiviteit is een ander onderwerp dat Price mateloos boeit. Voor de Kunsthal word je begroet door het enorme beeld Reaching Out (2020). Het is dezelfde jonge vrouw die geportretteerd wordt in het beeld Moments Contained(2022-2023), dat voor het Centraal Station van Rotterdam is geplaatst. Alleen kijkt ze in dit beeld niet recht vooruit, maar naar beneden, naar haar telefoon. ‘De telefoon is inmiddels een object van verslaving geworden,’ zegt Price. ‘Het is zowel een portaal om je te verbinden met anderen, als een manier om je af te sluiten van je directe omgeving.’ Het is vaak die ambiguïteit die Price in zijn werk vangt en gereflecteerd wordt in de poëtische titels die op verschillende manieren kunnen worden opgevat. Zo kan Reaching Out refereren naar een berichtje die zij misschien via haar telefoon verstuurd, maar ook de onmogelijkheid die wij voelen als directe omgeving om contact met haar te leggen. Zo word je geconfronteerd met een reusachtig beeld, dat toch heel intiem in zichzelf gekeerd is.
Je komt er gedurende de tentoonstelling achter dat verbinding binnen de zwarte ervaring complex is. Signals (2021) verbeeldt een jonge man die zijn mobiel in de lucht houdt om verbinding te krijgen. Price vertelt dat een zwarte man met een object in de hand door een wit-centrische maatschappij als gevaarlijk wordt gezien. Terwijl de handeling die de man verricht juist een alledaagsheid aan de dag legt. Het is die tweeledigheid die telkens in het werk van Price terugkomt en de dualiteiten van zwart zijn blootlegt.
Als je kijkt naar zijn beelden van mannen, dan is er vaak een bolling in de broekzak te zien die duidt op belangrijke persoonlijke objecten, zoals portemonnees, sleutels en telefoons. Zelfs in de abstracte sculptuur Power Object (Section 1, No.1) (2018) zit een telefoon verborgen. Het lijkt op een stuk boomstam met een coating van goud, waarmee Price zich in de kunsthistorische traditie van Britse modernistische kunstenaars, zoals Henry Moore en Anthony Caro plaatst. Maar het blijkt de dwarsdoorsnede van de lies te zijn van een oud beeld van Price. Een van de meest kwetsbare plekken, waar de mobiel in de zak zit, maar die ook door de politie gefouilleerd wordt bij ‘stop and search’-controles, die bij zwarte mannen negen keer vaker in Engeland worden uitgevoerd dan bij witte mannen.
Het verklaart waarom de personen die Price weergeeft een rust uitstralen. Zeker als de ander telkens een oordeel over je velt en macht over je probeert uit te oefenen, wil je je niet zomaar laten kennen. Dat is zo bij de sculptuur All In (2021), waarin een jonge man in een kenmerkende hoodie en trainingsbroek vastberaden voor zich uitkijkt. Dat geldt ook voor de jonge vrouw geportretteerd in Moments Contained (2022-2023). De bolling in de zakken van beide sculpturen verraden gebalde vuisten. Het geeft de beelden een spanning en een kracht, wat gepaard gaat met de metershoge grootte van de beelden.
Price kreeg al snel door wat voor effect zijn monumentale sculpturen op mensen hebben. Op een beurs zag hij dat het technisch personeel, dat normaal onzichtbaar is, met zijn sculptuur op de foto ging. Klaarblijkelijk bracht deze kunst iets bij hen teweeg, omdat zij zich erin herkenden. Hij plaatst niet alleen zijn gewone medemens in de schijnwerper, Price probeert ze ook onderdeel te maken van de kunstgeschiedenis. Zijn gigantische roze marmeren bustes At the Same Time (2023), Through a Steady Gaze (2023) en Three Breaths In (2023) van jonge mensen lijken niet alleen door het formaat, maar ook door de waardige blik en haarstijl op die van Romeinse keizers en aristocratische vrouwen.
Maar Price zwakt zijn monumentale kunst ook af in haar grandeur. Hij is zich ervan bewust dat brons door zijn kostbaarheid een materiaal van macht en rijkdom is. Daarom verhult hij zijn bronzen sculpturen vaak in zwarte autolak, waardoor ze van plastic lijken, een hedendaags materiaal dat we zien als goedkoop en vergankelijk. Het maskeert dat deze bronzen beelden eigenlijk gemaakt zijn voor de eeuwigheid.
Verder plaatst hij zijn monumentale beelden niet op een voetstuk, maar met beide benen op de grond. De alledaagsheid van zijn sculpturen wekt bij sommige mensen weerzin op, omdat ze vinden dat alleen heldhaftigheid en status moeten worden vastgelegd. Op anderen heeft de kunst van Price aantrekkingskracht: ze zien zichzelf of iemand anders weerspiegeld.
De tentoonstelling Matter of Place is tot 9 februari te bezoeken bij de Kunsthal
Sietske Roorda
is kunstcriticus, podcastmaker en freelance communicatiemedewerker






